6 лет на форуме Автор 2 уровня Все
Награды
6 лет на форуме
6 лет на форуме
Автор 2 уровня
Автор 2 уровня
Мааска
  357
Дьаҥ ыарыыта туруоҕуттан олохпут бэрт түргэнник уларыйа оҕуста диэтэхпинэ сыыспатым буолуо. Бэйэбитин харыстанар, доруобуйабытын көрүнэр туһунан үгүс киһи ырыҥалаатаҕа. Биэксэр доҕорум Ньикииппэр ону да бэлиэтии көрбүтүн этэр: дьон бэйэтин көрүнэр-кэтэнэр буолбут, туһалаах аһы-үөлү, доруобуйаны бөҕөргөтөр эбии астары атыылаһан, күннээҕи олохторугар киллэрэллэр үһү.
Дьаҥ ыарыыта дьон-сэргэ сырыытын хааччахтыырын таһынан, төһө да ону хомойо, киһи күлэрэ туох да суох диирдии ылыннарбыт, дьээбэ түгэннэри үөскэтэ сылдьыбыта саарбаҕа суох. Мин бүгүн эһиэхэ кэргэммиттэн истибиппин кэпсииргэ соруннум. Кэргэним ону эмиэ дьонтон истибит, онон кырдьыга-сымыйата, чопчу ханна тахсыбыт түбэлтэтэ биллибэт: арай, чахчы да маннык буолуон сөп эбит диэн санааттан ааҕааччыларга тиэрдэргэ соруннум.
Дьаҥ ыарыытын хааччахтааһынын кэмигэр үксүбүт дьиэбитигэр бүгэн олорбуппут эрээри, олоҕу-дьаһаҕы хааччыйар тэрилтэлэр үлэлэрин быспатахтара. Олортон биирдэстэрэ – ас-үөл маҕаһыыннара. Ирдэбил үрдүгэр ирдэбили толорон, эрэйи-муҥу көрсөн, дьон өйдөөбөтүн өйдөтө-өйдөтө, атыыһыттар барахсаттар олохпут саҥа сүүрээнин киллэрсэргэ биир бастакы фронт-мэннэрэ буолаахтаабыттара.
Дьэ, арай биир чааһынай маҕаһыыҥҥа хачыгаардарыгар табыллыбатахтар – киһилэрэ сүгүн оттубакка атыыһыттарын тоҥортуу сыһара үһү, арыгылаан да кэбиһэрэ баар суол эбит. Маҕаһыын салайааччыта дьыаланы кэбэҕэстик быһааран, ыл да ол киһини ууратан кэбиспит. Солбук киһи тута көстөр. Ол киһилэрин кытта атыыһыттар чуолаан сүгүн да билсибэтэхтэр, маҕаһыын иһигэр көрсөллөр эбит даҕаны, мэлдьи мааскалаах сылдьар буоланнар, өйдөөн көрүү, дьүһүнүн-быһыытын быһаарыы диэн суох. Саҥа хачыгаар саҥата да суох киһи буолан биэрбит, маҕаһыыҥҥа киирдэҕинэ даҕаны ититэр тэриллэрин кэрийэ сылдьан имэрийэн, салгынын таһааран баран сүтэн хаалар эбит.
Дьэ ол хачыгаар баарын туһунан билбэт, уоппускаттан тахсыбыт атыыһыт, Кэтириис диэххэ, үлэлии сылдьыбыт дьүөгэтинээн Маайыстыын сарсыарда бииргэ барарга соруналлар. Маайыс айанын тухары маҕаһыын сонунун тоҕо кутан испит, саҥа хачыгаары эмиэ үтүө тылынан ахтан, маладьыас киһи кэлэн үлэлии сылдьарын билиһиннэрбит. Маҕаһыын кэлин ааныгар чугаһаан иһэн көрбүттэрэ – хочуолунайтан бэрт дьиибэ дьүһүннээх, испит-аһаабыт баҕайы сирэйдээх киһи бөлтөс гына түспүт. Дьүөгэлиилэр, үөрүйэхтэринэн тутатына эмиэ арыгылыы сылдьаллар дии санаабыттар да, ол киһи иннигэр өрө хоруйан кэлбиттэр, уонна Маайыһа:
– Хайа бу кимҥиний? Тоҕо манна кэллиҥ? Арыгылаатыгыт да? Хачыгаар ханнаный? Утуйа сытар да? – дии-дии, тахсан биэрбит киһини сүгүн да ээҕин этиппэккэ туора сыҕайан хочуолунай аанын аһардыы ааспыт.
– Мин... Мин хачыгаарбын дии! – диэхтээбит киһилэрэ, хойутаан да буоллар саҥара сатаахтаабыт.
– Хайаан эн буолуой! Хачыгаар ханнаный диибин дии?! – диэн Маайыс, хочуолунай иһин өҥөйбүтүгэр киһи суоҕун иһин, аны бу турар киһини дьибдьийбит.
– Мин дии, саҥа хачыгаарбын! – киһилэрэ иннин биэрбэт.
– Бу да, хачыгаар? – диэн Маайыс дьүөгэтин, ол саҥа хачыгаары харахтаан көрбөтөх Кэтирииһиттэн ыйытар. Кэтирииһэ төттөрү ыйытар:
– Бу буолбатах да хачыгаар?!
– Эс! Саҥа хачыгаарбыт оттомноох киһи этэ дии! – диэн Маайыс санаатыгар буккуллан, өй-мэй буолан барда, ол да үрдүнэн эр киһини саҥардыбат икки ардынан элэ-была тылынан сыбыытыы турар.
Кэтириис ол саҥа хачыгаардара хайдах дьүһүннээҕин ыйыппытыгар, Маайыс бу диэн чахчы быһаарбат эбит, эрээри бу киһи хачыгаар буолуоҕун тоҕо эрэ саарбахтыыр. Киһи турбахтыы сатаан баран, айаката бэрт диэтэ быһыылаах, сиэбиттэн мааскатын хостоон кэттэ, бэргэһэтин көннөрүннэ, уонна: “Биллиҥ да!?” диэтэ.
Маайыс бөтө бэрдэрдэ. Кини эбит. Ити кэннэ, бачча ыксалга кэпсэтэ туруохтара дуо, быардара быстыар дылы күлэн тоҕо барбыттара. Барахсан, мэлдьи мааскалаах сылдьарын иһин билбэтэхтэр. Бэйэтэ даҕаны уоһун иҥиирэ тардыстыбыт буолан, омос көрдөххө ырдьыгыныы сылдьар курдук дьүһүннээх эбит, ол иһин да балыырга түбэстэҕэ.
Рубрики: Кэпсээ    Санаалар   
Ответов 0
Авторизуйтесь, чтобы комментировать
Ваши данные будут надежно защищены и не будут переданы третьим лицам
Обратная связь