Күндү форум олохтоохторо!
Бу форум Дьоһун саас форуму кытта холбонно, саҥа холбоһуктаах форум Сахалыы диэн ааттаах.
Бу сирэйгэ саҥа теманы эбэтэр комментарийы суруйуу кыаллыбат, ол гынан баран холбоһуу иннигэр суруллубуту ааҕар кыах хаалар.
Саҥа Сахалыы холбоһуктаах форумҥа киириҥ, кэпсэтиҥ!
ТАҤАРАИАНСТВО ТУҺУНАН КЭПСЭТИЭХХЭ - 2
Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл  -    3856
Урукку ТАҤАРАИАНСТВО ТУҺУҺАН КЭПСЭТИЭХХЭ ДИЭН ПОСТПУТ ОЛУС УҺААН-ТЭНИЙЭН ХААЛЛА, ОНОН БЫТААН НТЕРНЕТТЭЭХ ДЬОН КИИРЭН САҤА МАТЫРЫЙААЛЫ ААҔАЛЛАРА УУСТУКТАННА. ОЛ ИҺИН БУ САҤА ПОСТ АҺАБЫТ.
Баһаалыста манна киирэн саҥа матырыйааллары ааҕан, эйэ-дэмнээхтик үөхсүбэккэ эрэ дьүүллэһэн, санаа атастаһан иһэргитигэр көрдөһөбүн.
Ответов 9
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    1 мая 2020
     

    Бүгүн Ыам ыйын 1 күнэ, Сахаларга Сыл бастакы ыйа саҕаламмытынан эҕэрдэ!

    Ыам ыйа биһиэхэ Ытык ый!

    Таҥараианство үөрэтэринэн Ыам ыйыгар Айыы Тойон Таҥара Орто Дойдуну айбыта.

    Ийэ Айылҕабыт ол Улуу кэми өйдөөн сыл аайы бу Ыйга кыһыҥҥы улук уутуттан уһуктан Сайын саҕаланар.

    Сайын саҕаланыытын - Орто Дойду айыллыбыт күнүн Сахалар Саҥа.сылы көрсөр
    Сыл бастакы.Ыһыаҕын ыһан көрсөллөрө.
    .
    Айыы Тойон Таҥара
    Орто Дойду айылҕата олоҕун-туойун булбутун кэннэ манна аан бастаан Саха омугу айан олохсуппута.
    Онон Ыам ыйыгар Саха омук быһыытынан үөскээбит ыйа!

    Ол иһин Сахалар Саха Саҥа сылын көрсөр Ыһыахтарын күн "Санныбар өссө биир Дьыл хаарын ууллардым," - диэн саастарыгар өссө биир Сааһы эбинэллэрэ.

    Дьэ онон Эһигини бука барыгытын сахалар ытык Ыйдара -
    Ыам ыйа саҕаламмытынан уонна бүттүүн норуот бырааһынньыгынан - Күөх Маайынан
    итиитик-истҥник Эҕэрдэлиибин!!!

    Тускуо!

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    2 мая 2020
     

    САХА САҤА СЫЛЫН КӨРСҮҮ

    Саха Саҥа сылын көрсөр үгэс Советскай саҕана умнуллубута. Ону 2000-с сыллардаахха Прокопий Егоров диэн Сунтаар киһитэ (Билигин Америкаҕа олорор) сөргүтэн 2 дуу 3 дуу сыл тэрийэн көрөн баран, ким да көмөлөспөт - диэн аккаастаммыта.

    Эһээ Дьыл Дьиэтэ 2002 сыллаахха Саха Саҥа сылын көсрсөр бырааһынньыгы аан бастаан ыыппыта.

    Радионан биллэрии оҥорбуппут, хаһыакка суруйбуппут. Дьэ онно Горнайтан, Нам Партизаныттан, Покровскайтан тиийэ, куорат дьонунаан балачча элбэх киһи кэлэн кыттыбыта. Тыалар национальнай такастаах, ырыалаах-тойуктаах, баяннаах кэлбиттэрэ. Ити Ыам ыйын 22 күнүгэр этэ да хаар, ардах бөҕө түспүтэ. Ону ол диэбэккэ кутаа отто-отто ыллаа-да ыллаа, оһуокайдаа да оһуокайдаа буолубуппут. Дьон көҕө, үөрүүтэ-көтүүтэ сүрдээх этэ.

    Итинтэн эр ыламмыт сылын аайы Саха Саҥа сылын көсрөр буобуппут, Саха Саҥа сыллаах эбит диэн өйдөбүлү үөскэппиппит.

    Ол түмүгэр Тумаада Ыһыаҕа Саха Саҥа сылын көрсөр бырааһынньык диэн өйдөбүл инньэ В. Штыров саҕаттан уурайбыта. Билигин түҥ хааһах эрэ киһи Туймаада ыһыаҕын Сахалар Саҥа сылларын көрсөр бырааһынньыктара диир. Оннуктар билигин да элэҥ-сэлэҥ да буоллар син көстөн ааһаллар.

    Ити бырааһынньыкпытын тохтоло суох 18 сыл ыыттыбыт. Онно дьиктитэ диэн, ити радионан, ТВ-нан Саха сайдарын туһугар үлэлиибит диэн айахтарыттан күүгэн тахсыар диэри кэҕийэр, хаһыат сирэйин барыыр дьонтон хайалара да саатар Хайа бу дьон тугу гынар эбитий? - диэн билэ-истэ таарыйа даҕаны быган ааспата.

    Култуура тойотторо-хотуттара туора хаамаллар. Чэ ону бэйэҕит сыаналааҥ.

    Ону ол диэбэккэ, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан, додо курдук бырааһынньыктаан кэллибит. Икки сылтан бэттэх аны Айыы Таҥараҕа бары кэккэлээн туран үҥэр буоллубут.

    Онон мантан инньэ Саха Саҥа сылын Айыы Тойон Таҥара Орто Дойдуну уонна Саханы айбыт күнүн бэлиэтиир Сыл бастакы Ыһыаҕын курдук ыытар буолуохпут.

    Ону ким туох диирий?

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    3 мая 2020
     

    САХА ОМУК БЫҺЫЫТЫНАН АНАЛ ТӨРӨӨБҮТ КҮНЭ НОРУОТУ СОМОҔОЛУОҔА

    АЙЫЫ ТОЙОН ТАҤАРА ОРТО ДОЙДУНУ АЙБЫТА

    Таҥараианство итэҕэлин быһыытынан Үөһээ уонна Аллараа дойдулар быысаһар сирдэригэр Айыы Тойон Таҥара туллаҥнаабат тууралаах, иэҕиллибэт иэччэхтээх, дьоллоох-слргулаах Орто туруу бараан Дойдуну айбыта.
    Ийэ Айылҕабыт Айыы Таҥара ОРТО ДОЙДУНУ айбыт күнүн хаһан да умнубат, өйдүүр- билэр, ол иһин сылын ахсын бу кэмҥэ тыыннаах айылҕа кыһыҥҥы уһун уутуттан уһуктар, тиллэр, тыллар. Олох саҥалыы саҕаланар.
    Саха дьоно, Ыам ыйын бүтэһигэр Аар Айылҕа уһуктан, ыарахан Дьылы туораан, күөххэ үктэнэн, үөрэр-көтөр уонна бу Орто Дойду айыллыбыт Улуу күнүн Саха Саҥа сылын быһыытынан бырааһынньыктыыра, Сыл бастакы Ыһыаҕын ыһара.
    Православнай Таҥара үлэһиттэрэ Саха сиригэр Сайын Ыам ыйын 22 күнүттэн саҕаланар диэн Ньукуола Таҥара күнүгэр сөп түбэһиннэрбиттэрэ. Ону норуот ылынан Ньукуола Таҥара күнүн, дьиҥинэн Сайын кэллэ диир санааттан, бырааһынньыктыыра үгэс буолбут. Ол үгэһин умнубакка билигин да илдьэ сылдьар.
    Ол иһин, уонна Ыам ыйын 22-гэр Өрөбүл күн мэлдьи түбэспэтин учуоттаан, Эһээ Дьыл Дьиэтэ Саха Саҥа сылын сылын аайы Ыам ыйын бүтэһик субуотатыгар бэлиэтиир буолла. Холобур, быйыл 2020 сылга Орто Дойду айыллыбыт, Саха сиригэр Саҥа сыл саҕаламмыт күнүн Ыам ыйын 30 күнүгэр Сыл бастакы Ыһыаҕын ыһан көрсүөхтээхпит.

    АЙЫЫ ТОЙОН ТАҤАРА САХАНЫ АЙАН ОРТО ДОЙДУГА ОЛОХТООБУТА

    Айыы Тойон Таҥара Орто дойдуга айылҕа оннун-туойун булан, киһи олороругар сөптөөх усулуобуйа үөсккэбитигэр Саха киһитин айар уонна Орто Дойдуга олохтуур. Манна ордук кэртэхсэбиллээҕэ уонна киһи үөрэрэ диэн Айыы Тойон Таҥара хаһан эрэ Орто Дойдуну айбыт күнүгэр Саханы айбыт эбит!
    Былыр былыргыттан саха бэйэтин Ийэ Айылҕа сорҕотунан ааҕынар. Ол иһин Айыы Таҥара Орто Дойдуну айбыт, Айылҕа уһуктубут күнүгэр хас биирдии саха киһитэ «Санныбар Дьыл өссө биир хаарын ууллардым!” - диэн, Сааһыгар өссө биир Сааһы эбинэрэ. Ити күнтэн хас биирдии саха Саҥа сааһын Саҥа сыла саҕаланара. Онон Саха дьоно бу күн, бары биир киһи курдук, хайа кэмҥэ төрөөбүттэриттэн тутулуга суох, саастарыгар биир сааһы эбинэн, төрөөбүт күннэрин бэлиэтииллэрэ.
    Бу сиэри-туому бары өттүттэн сыаналаан, анааран көрөр олус наадалаах.
    Айыы Таҥара аан бастаан аҕыйах саханы айдаҕа. Ол сахалар кэлин ууһаан-тэнийэн Саха норуотун үөскэттэхтэрэ. Онон билигин, өскөтүн Саха ааттаах барыта Биир күн төрөөбүт күнүн бэлиэтээн, биир тыыннанар, биир өйдөнөр-санааланар, биир сомоҕо буоларын туһугар, Бу күнү - Саха омук быһыытынан Төрөөбүт, Саха норуота Үөскээбит күнэ буолар эбит диэн улаханнык үөрэн-көтөн туран бэлиэтиир кэскиллээх буолуо эбит диэн кэрэхсэбиллээх түмүгү оҥоруохха сөп.
    Анал литератураны, Интернети хасыһан көрдөххө Аан дойдуга хайа да омук анал төрөөбүт күнэ суох, омук быһыытынан төрөөбүт күнүн бырааһынньыктаабат. Илиҥҥи омуктар Саҥа сылларыгар саастарыгар саас эбинэллэрэ үһү диэн суруйаллар. Буряттар бэл сүөһүлэрин сааһын эмиэ ити күнтэн ааҕаллар эбит. Ол гынан баран Илиҥҥи омуктар омук быһыытынан Төрөөбүт күн диэни бырааһынньыктыылларын туһунан сурах суох. Билиҥҥи туругунан, бэл саастарыгар саас эбинэр сиэрдэрин–туомнарын умнубуттар.
    Саха Сиригэр Уус-Алдан улууһун Тумулугар 2011-12 сыллардаахха Кулун тутар 22-23 күннэригэр Саха төрөөбүт күнэ диэн тэрээһин ыыта сылдьыбыттарын туһунан «Кистэлэҥ күүс» срунаал 2012 сыл Ыам ыйынааҕы нүөмэригэр суруйбуттара. Ити Афанасьев-Тэрис «Сахалар түүрдэртэн төрүттээхпит, онон Саҥа сылбыт эмиэ түүрдэргэ курдук Кулун тутар 21 күнүттэн саҕаланыахтаах» - диир кэмэ этэ.
    Онтон кэлин Саха Саҥа сыла Ыам ыйыгар кэлэрин туһунан биһиги этиибитин кытары Тэрис сөбүлэспитэ. Дьэ ол Тэрис оччотооҕу көрүүтүгэр олоҕуран, Саха төрөөбүт күнэ диэн тэрээһиннэригэр Тумуллар Саҥа сыллааҕы алгыһы этэллэр эбит. Холобур, айылҕабыт тилиннэ диэн мутукча тылыннараллар, кыыдааннаах кыһыны туораан, күөх окко үктэнии туһунан ахталлар, бурдугу тылыннаран күөҕүн сиргэ тамалаталлар о.д.а. Оттон таһырдьа хаардаах-муустаах кубулҕаттаах кулун тутар ый буккаана тибэ турар кэмэ буоллаҕа... Онон ити тэрээһин дьиҥнээх Саха сирин айылҕатыгар сөп түбэспэтэ, Илиҥҥи омуктар Кэрдииһинньиктэригэр олоҕуран ыытыллыбыта туох да саарбаҕа суох.

    САХА ОМУК БЫҺЫЫТЫНАН АНАЛ ТӨРӨӨБҮТ КҮНЭ НОРУОТУ СОМОҔОЛУУР КҮҮС БУОЛАР КЭСКИЛЛЭЭХ

    Саха омуга төрөөбүт күнэ, Ийэ Айылҕа уһуктар, Самаан сайын, Саҥа сыл саҕаланар кэрэ бэлиэ күнүн кытта бииргэ бэлиэтэнэрэ, биир күн буолара олус тоҕостоох.
    Хас биирдии сахабын дэнэр киһи бу Улуу күнү – Саха норуота Төрөөбүт күнүн Саха Саҥа сылын бэлиэтиир Сыл бастакы Ыһыаҕар бииргэ мустан, хайаан да бырааһынньыктыахтаах. Төһө да сааскы түбүк элбэҕин иһин, бу күн үлэлиир аньыыга тэҥнээх. Кыайан кэлэр кыаҕа суох киһи дьиэтигэр сааһыгар саас эбинэр анал туом оҥостуохтаах.
    Саха омук быһыытынан төрөөбүт күнэ норуоту сомоҕолоон бииргэ түмэр кэскиллээх улахан тэрээһин быһыытынан сыаналанан норуот уонна былаас өттүттэн өйөбүлү ылыахтаах.
    Аан дойдуга соҕотох биһиги эрэ, Саха норуота омук быһыытынан төрөөбүт күммүтүн бэлиэтиир тэрээһиммит ситэн-хотон атаҕар турдаҕына уонна күүскэ рекламаланнаҕына атын омуктар сэҥээрэр, кэрэхсээн кэлэн көрөр, Саха омугун аатырдар биир кэрэ-бэлиэ бырааһынньыкпытынан буолара саарбаҕа суох.

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    4 мая 2020
     

    БИЛИГИН ДААЧА5А, АЙЫЛ5А5А ТАХСЫЫ ЭЛБИЭҔЭ

    Онно саха дьоно сирдэрин-уоттарын аһатар үтүө үгэстээхтэр.
    Ол гынан баран хайдах аһатары үгүс дьон билигин да ситэ билбэттэр.

    Таҥараианство итэҕэлэ этэринэн киһи сири-уоту уонна Иччилэри тотороору аһаппат, кинилэри ытыктыырын биллэрэн күндүлүүр-маанылыыр диэн өйдүөхтээхпит.

    Ол аата киилэ арыынан, уонунан алаадьынан сирбитин-уоппутун аһтыахтаах буолбатах эбиппит.

    Таҥараианство сүбэтин быһыытынан сири-уоту, иччилэри күндүлүүргэ Айылҕаҕа сылдьан 1 алаадьыны 5 гына үллэрэн, арыылаан баран уокка бэриллэр, эбэтэр сиргэ ууруллар.

    Тоҕо 5 гынабытый диэтэххэ, ол аата 4 Кутуҥ Аҕа, Ийэ, Буор, Салгын куттарыҥ уонна Дууһаҥ аатыттан күндүлүүгүн. Арыгы испэт буоллаххына анаан-минээн арыгы илдьэн айах тутар наадата суох.

    Даачаҕа, дьиэҕэ уокка аан бастаан тиийэн баран уот оттон үчүгэйдик умайбытын кэннэ, чох таҕыстаҕына 1 арыылаах алаадьыны эмиэ 5 гына үллэрэн баран Тойон эһэҕин, Даачаҥ, Дьиэҥ иччитин уонна атын Иччилэри ааттарын билбэт түгэҥҥэр ааттарын ааттаабакка эрэ холбуу Миигин тулалыыр Иччилэри барыгытын арыылаах алаадьынан айах тутан күндүлүүбүн! -диэн этиэхтээххин уонна мичик аллайан, бэттэх хайыһан, үчүгэй харахтарынан көрөллөрүгэр, араҥаччылыылларыгар көрдөһүөхтээххин.

    Кэлин даачаҕар, дьиэҕэр уот отуннаххына аһыыр аскыттан кыра-кыраны ылан холбуу тутан уоккар бэрсиэхтээххин. Сырыы аайы алгыыр ирдэммэт, Тойон эһэм аһаа! - эрэ диигин. Арыгы иһэ олорор буоллаххына арыгыгыттан матарыа суохтааххын.

    Сиригитин-уоккутун, даачаҕыт-дьиэҕит иччилэрин ити курдук күндүлүүр буолуҥ.

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    5 мая 2020
     

    Уот, Сир-дойду иччилээх диибит.

    Төһө Иччини, аатын-суолун билэҕит?

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    5 мая 2020
     

    ИЧЧИЛЭР СИРДЭЭҔИ ДЬӨҺҮӨЛДЬҮТТЭР

    Дьиҥинэн Иччи олус элбэх - туох барыта иччилээх диэн буолар. Иччилэр икки бөлөххө арахсаллар - Улахан иччилэр уонна кинилэргэ көмөлөһөр кыра Иччилэр.

    Кыра иччилэр олус элбэхтэр, ол иһин үгүстэрэ ааттара суох. Улахан Иччи аҕыйах, бары ааттаахтар-суоллаахтар да буоллар дьон 3-4 эрэ Иччи аатын билэр.

    Үрдүкү итэҕэллээхтэр Иччилэри итэҕэйиини, Иччилэргэ бэлэх-туһах биэриини язычество көстүүтүнэн ааҕан, итинник итэҕэллээх омуктарга, ол иһигэр сахаларга эмиэ, сэнэбиллээхтик сыһыаннаһаллар.

    Таҥараианство Иччилэри билинэрин таһынан Иччилэри Үөһээ Айыылар Сирдээҕи көмөлөһөөччүлэрин быһыытынан ааҕан Дьөһүөлдьүттэр, нууччалыыта Аанньаллар, таһымнарыгар таһаарда.

    Онон мантан инньэ Таҥараианство итэҕэллээхтэрэ Иччилэргэ ас биэрэллэрэ, суол тохтобулугар баар маска бэлэх уураллара, салама ыйыыллара омук уратытын көрдөрөр национальнай колориттаах светскэй итэҕэл туомун быһыытынан сыналанан, туох да кыбыстыыта суох толоруллуохтаах.

    Улахан Иччилэрбитинэн буолаллар: Уот иччитэ Хатан Тэмиэрийэ, Дойду иччитэ Аан Алахчын Хотун, Дьиэ иччитэ Дьиэрдэ Бахсыына, Уу иччитэ Уукун, Хара тыа иччитэ Баай Байанай, Суол иччитэ - Моһол Тойон, ойоҕо Буомча Хотун, Тыл иччитэ Ытык Чыыбыстаан, Сэргэ иччитэ Түмэл Тойон, Ынах сүөһү, хотон иччитэ Ынахсыт Хотун о.д.а.

    Кыра Иччилэри туох Иччитэ буоларын ааттаан туран, көннөрү Иччи диэн этиэххэ сөп. Холобур, Алааһым Иччитэ, Эбэм иччитэ, Мыраан иччитэ, Үрүйэ иччитэ, Элиэнэ эбэм, Бүлүү эбэм, Алдан эбэм Иччитэ о.д.а. диэн баран аһынан күнүдүлүүгүн.

    Дьэ онон, Киһи барыта сүрүн-сүрүн Иччилэрбит аатын-суолун үчүгйэдик билиэхтээх уонна Иччилэрбитигэр сыһыаммыт өссө тупсуохтаах, өссө истиҥ буолуохтаах диэн эрэнэбит.

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    8 мая 2020
     

    АҔА КУППУТ УҺУГУННАҔЫНА БАЛЫСХАННЫК САЙДЫАХПЫТ

    Урукку биллэр 3 Куту сэргэ Төрдүс Аҕа Кут баар диэбиппит. Аҕа Кут баарын дьон үксэ билбэт, таайар эрэ быһыылаах.

    Билиҥҥи кэмҥэ Эр дьоммут куттара-сүрдэрэ мөлтөөбүтүн бары да өйдөөн эрэбит. Эр киһини үтэйэн олоххо-дьаһахха барытыгар баһылаан, Дьахтар инники күөҥҥэ таҕыста. Үөрэх, эмп-том эйгэтэ, наука, искусство, хонтуора үлэтэ барыта Дьахтар илиитигэр киирдэ. Тыа сиригэр Эр киһи Хотоҥҥо баайылынна. Эр дьон үксэ уопсай олоҕу, бэлиитикэни кэрэхсээбэт буолла. Аһары түһэн эттэххэ, сайдар суол муҥурданна...

    Ити туохтан буолбутун ким да билбэт да буоллар, сыыһа быһыы тахсыбытын таайан, Эр дьону түмэр үлэ-хамнас баран эрэр. Эр дьон оһуохайдара үгэскэ кубулуйда. Онно-манна түмсэн аны Алгыстанар буоллулар. Ол гынан баран, ити сотору барыта уостуоҕа, урукку оннунан хаалыаҕа диибин. Баҕар өссө да оһуохайдыахтара, Алгыстаныахтара да буоллар, онтон Эр киһи өрө биэрэн тахсара, биллибэт. Ол төрүөтэ – Эр дьон туох сыаллаах-соруктаах мусталларын, тоҕо туспа оһуохайдыылларын бэл Тэрийээччилэрдиин кытта билбэттэр. Ол иһин тэрээһин бүттэ да уочараттаах көргө-нарга, көннөрү оһуохайга сыдьыбыт курдук тута кэриэтэ ити түгэн Эр дьон төбөтүттэн түһэн хаалар.

    Дьиҥинэн Эр киһи мөлтөөһүнэ православие үлэһиттэрэ Аҕа Кут баарын умуннаран Эр киһи Кутун-сүрүн тоһутар үлэни бэрт сатабыллаахтык ыыппыттарын түмүгэ буолар. Кута-сүрэ тостубут Эр киһилээх омугу хайдах баҕарар дьаһайар, баттыыр чэпчэкитин кинилэр үчүгэйдик билэр этилэр. Онтон Сэбиэскэй быаас кэмигэр Дьахтар Эр киһини кытта тэҥ бырааптаах диэн умайа турар уокка арыыны эбии быраҕаллар. Эр киһи кута-сүрэ тостубута ордук чаҕылхайдык ааспыт үйэ 90-с сылларыгар ССРС ыһыллыбытыгар көстүбүтэ. Ол кэмҥэ саха Дьахтара барахсан муоһаны илиитигэр ылан дьонун-сэргэтин быыһаабыта.

    Онон билигин Эр киһи уонна Дьахтар, хайалара даҕаны, олохторугар Айылҕа биэрбит тустаах миэстэлэрин булалларын туһугар Аҕа Куту уһугуннарар сорук турар. Аҕа Кут баарын куруук истэ-саныы сылдьыахтааххын (если явление не заявлено – его не существует), оччоҕо эрэ уһуктар.

    Ол иһин биһиги Аҕа куту уһугуннарар, киһиэхэ Аҕа куттааҕын саната сылдьар бэлиэлэри оҥордубут уонна ону тарҕатабыт. Ити үчүгэйинэн үчүгэй буолан баран, өссө элбэх оҥоһук баар буолара, хаһыат, араадьыйа, тэлэбиидэнньийэ тиһигин быспакка Аҕа Кут баарын туһунан кэпсии-иһитиннэрэ тураллара наада этэ.

    Манна даҕатан эттэххэ Аҕа Кут Эр да киһиэхэ да, Дьахтарга да иккиэннэригэр баар.

    Аҕа Кута уһуктубут Эр киһи барахсан күүһүгэр күүс, уоҕугар уох эбиллэр, булар-талар, бултуур-алтыыр талаана арыллар, кэргэнин, оҕолорун иитэр-аһатар, дьонтон итэҕэс буолбаттарын туһугар өрө-көтөҕүллэн туран, сүүрэр-көтөр, айымньылаахтык үлэлиир. Аны Эр киһи Дьахтартан уратыта диэн ырааҕы анааран кэскиллээхтик толкуйдуур дьоҕурдаах. Онон дьиэ кэргэн олоҕо олорор уопсастыбатыттан, норуотун дьылҕатыттан тутулуктааҕын өйдөөн, төһө кыалларынан нэһилиэгин, улууһун, Өрөспүүбүлүкэтин да олоҕун күннэҕи, ону ааһан тутаах да боппуруостарын быһаарар тэрээһиннэргэ көхтөөхтүк кыттар.

    Дьахтар Аҕа кута уһугуннаҕына таптыыр-таптатар дьоҕура арыллар, дьахтар-дьахтар курдук нарын-намчы дьүһүннэнэр, намыын-наҕыл майгыннанар, Эр киһини абылыыр, угуйар күүһэ улаатар. Омуннаабакка эттэххэ, былыргы арамааннарга суруллар дьиҥнээх имэҥнээх тапталы билиҥҥи дьахтар үксэ билэ илик. Тоҕо оннугуй диэтэххитинэ уопсастыбаҕа да, дьиэҕэ-уокка да былааһы ылбыт Дьахтар тыйыс, эр киһилии майгыланна, Эрин хамаандалыы, үүрэ сылдьар идэлэннэ. Оннук Дьахтары Эр киһи бэйэтин күүстээх утарылаһааччытын, баттааччытын курдук көрөр, онон ис-иһиттэн аһыллан, иэйэн туран кыайан таптаабат.

    Ааспыт кэмҥэ Түөрт Куппутуттан Үс Куппут үлэлээн үлүскэн стиһиилэннибит, Араас дойду дьонун-сэргэтин сөхтөрдүбүт. Республика таһыгар, омук сиригэр (СНГ) да сырыттахха – Сахалар ахсааҥҥыт хас мөлүйүөн буолла? – диэн. Мөлүйүөн аҥарыгар да тиийэ иликпит диири итэҕэйбэттэр. Ханна бар да барытыгар сахалар бааллар, кыайаллар-хотоллор – дииллэр.

    Онон аны Аҕа Куппут аһыллан Түөрт Куппут үлэлиир буоллаҕына, Эр дьоммут турунан сахалар өссө кимиилээхтик сайдыахпыт. Онно эрэл улахан.

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    9 мая 2020
     

    Барыгытын Улуу Кыайыы 75 сылынан!

    БУОЛБАТАҔА БУОЛЛАР СЭРИИ

    Марианна Лазарева, Боотулуу, 2020 сыл.

    Сэрии уоттаах толоонугар,
    Симэлийэ суох буолбут,
    Сүрэхтэрин толук уурбут,
    Сахам толуу дьоннорун
    Санаан дууһам хараастар...

    Төһө саха төрүөх этэй,
    Саҥа сүрэх тэбиэх этэй?!
    Сэрии дьиикэй тыҥыраҕа,
    Сиппэтэҕэ буоллар арай?!

    Сахам сэмэй уолаттара,
    Быстан хаалбыт дьоллорун,
    Сытыы буулдьа аһылыга
    Буолбут хаарыан дьоммутун,
    Санаан дууһам кыланар...

    Төһө киһи төрүөх этэй,
    Саҥа олох үөскүөх этэй?
    Сидьиҥ, сиэмэх сэрии өскө,
    Буолбатаҕа буоллар Сиргэ?!

    Ырыа анаан, хоһоон айан,
    Кыһыл көмүс дуйунан
    Ааттарын да суруйан,
    Сэрии буолан ааспытыттан
    Санаам син биир айманар.

    Төһө Саха төрүөх этэй,
    Киһи аймах үксүөх этэй?
    Арай алҕас уордаах сэрии,
    Таарыйбатах буоллун Сири?!

    ТӨҺӨ САХА ТӨРҮӨХ ЭТЭЙ?
    САҤА СҮРЭХ ТЭБИЭХ ЭТЭЙ...

    0
  • Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл
    11 мая 2020
     

    Гавриил Угаров - Эһээ Дьыл Вчера, 22:45

    АЙЫЫ ТАҤАРАҔА ҮҤҮҮ ТУОМА

    КИҺИ АҤАРА – ДЬАХТАР, ИККИС АҤАРА – ЭР КИҺИ

    Киһи Икки аҥартан турар дииллэр – Хаҥас аҥара Дьахтар, оттон Уҥ аҥара – Эр киһи.
    Ол иһин киһи хаҥас өттө уҥатынааҕар күүһүнэн мөлтөх, онно сүрэх баар буолан аһынымтыа, уйан.
    Уҥа өттүбүт Эр киһилии, күүстээх-уохтаах, үлэһит.

    КУТТАР НЬЭГИРДЭРЭ КИҺИ ЭТИГЭР ХАНАН ОРДУК КҮҮСКЭ КҮҮРЭЛЛЭРИЙ?

    Киһи илиитэ чорбохтордоох ол –Тарбахтара.
    Куттары биологическай эниэргийэ (НЬЭГИР) көрүҥэ (биоэнергоинформационная субстанция) диэн быһаарбыппыт.
    Билигин Куттар эниэргийэлэрэ Киһи этигэр ханан ордук күүрэллэрин көрүөххэ. Физикаттан билэрбит курдук, электрическэй иитии (заряд) уһуктаах-чорбохтоох сиринэн ордук күүрүүлээх буолар. Киһиэхэ чорбохтоох сирдэрбит - Эмиийдэрбит, Кииммит уонна Сүүспүт лоппоҕоро.

    Итинэн сиэттэрэн эттэххэ:

    Хаҥас эмийинэн - Ийэ Куппут,

    Уҥа эмиийинэн – Аҕа Куппут,

    Кииммитинэн – Буор куппут, оттон

    Сүүспүт лоппоҕорунан – Салгын куппут эниэргийэлэрэ ордук күүскэ күүрэллэр эбит диэххэ сөп.


    КУТТАР НЬЭГИРДЭРЭ ИЛИИ ТАРБАХТАгийэлэрэ тарбахтар төбөлөрүгэр эмиэ мунньуллаллар. Ол курдук:
    Тойон эрбэххэ – Аҕа Кут,

    Сөмүйэҕэ – Ийэ Кут,

    Орто тарбахха – киһи Дууһата,

    Аата суохха – Буор Кут, оттон

    Ылгын чыҥыйаҕа – Салгын Кут эниэргийэлэрэ күүрэ сылдьаллар.

    Итини билии Айыы Таҥараҕа үҥэр туомҥа туттарга наадалаах.

    САХА БИЛИҤҤИ ЯЗЫЧЕСКАЙ ИТЭҔЭЛЛЭРИГЭР АЙЫЫ ТАҤАРАҔА ҮҤЭР СИЭР-ТУОМ СУОХ
    Саха билиҥҥи языческай итэҕэллэригэр – Аар Айыы Тойону уонна Үрүҥ Айыы Тойону итэҕэйээччиэлэргэ үҥэр, кириэстэнэр сиэр-туом суох. Кинилэргэ Ытык бэлиэ – Кириэс эмиэ суох.

    ТАҤАРАИАНСТВОҔА АЙЫЫ ТАҤАРАҔА ҮҤҮҮ УРАТЫЛАРА

    Айыы Таҥараҕа үҥүү диэн Айыы Таҥаралыын кэпсэтии, ыраастаныы, көрдөһүү, Таҥараттан Алгыс ылыы.
    Айыы Таҥараҕа үҥэргэ Кириэс кэтиллиэхтээх уонна кириэс охсунуллар, оччоҕо эрэ хардарыта сибээс олохтонор.

    Сорохтор Саха төрүт итэҕэлигэр кириэс охсунуута суох этэ, онон кириэс охсунуу христианскай итэҕэл сиэрин үтүктүү буолар диэхтэрин сөп. Ол гынан баран, Таҥараианство баар итэҕэллэртэн барыларыттан, ол иһигэр христианствоттан эмиэ, үчүгэйин, наадалдааҕын сүһэн ылан туһанар диэн урут суруйан турабыт.

    Айыы Таҥараҕа кириэс охсунуута уонна үҥүү бэйэтэ олох туспа уонна христианнар кириэстэниилэриттэн улахан уратылардаах. Ол курдук, өскөтүн христианствоҕа икки эбэтэр үс тарбаҕы холбуу тутан баран кириэстэнэр буоллахтарына ,
    Таҥараианствоҕа бстаан Уҥа уонна Хаҥас илиилэр биэстии тарбахтарын холбуу тутан баран, хаҥас ытыс үөһэ уҥа ытыһы сыһыары тутуллар уонна дьэ ол кэнниттэн икки илиинэн кириэс охсунуллар.
    Тоҕо Биэс тарбаҕы холбуу тутулларый? Ити Куттар уонна Дууһа эниэргийэлэрин бииргэ холбоон түмэр сыалтан оҥоһуллар. Эппиппит курдук, киһи Тойон эрбэҕэ – Аҕа Кут, Сөмүйэтэ – Ийэ Кут, Орто тарбаҕа – Дууһа, Аата суоҕа – Буор Кут, оттон Ылгын чыҥыйата – Салгын Кут эниэргийэлэрэ түмүллэр сирдэрэ.

    Оттон, тоҕо икки ытыһы холбуу тутулларый? – диэн ыйытык үөскүөн эмиэ сөп. Хоруйа маннык. Икки ытыһы бэйэ-бэйэлэригэр сыһыары тутан, киһи Икки аҥарын (Эр киҺи уонна Дьахтар аҥарын) холбонуллар. Оччоҕо Айыы Таҥараҕа үҥүү суолтата үрдүүр.

    Уҥа эбэтэр Хаҥас илии тарбахтарын холбуу тутан баран, аҥар эрэ илиинэн кириэстэниэххэ эмиэ сөп.

    КИРИЭСТЭНИИ ХАЙЫСХАТА

    Кириэстэнэргэ Биэс тарбаҕы холбуу тутуллубут ытыһынан (эбэтэр сыһыары тутуллубут ытыстарынан):

    бастаан Сүүһү (Салгын Кут баар сирэ)

    онтон Киини (Буор Кут),

    ол кэнниттэн Уҥа Эмиийи (Аҕа Кут) уонна

    бүтэһигэр – Хаҥас Эмиийи (Ийэ Кут) даҕайыллар.

    Онон 4 Куппут уонна Дууһабыт НЬЭГИРИН холбооммут Кириэс (Антенна) нөҥүө Айыы Таҥараны кытары сибээстэһэбит.

    Ити курдук Үс төгөлтэн итэҕэһэ суох кириэс охсунуллуохтаах.

    Кириэс охсунан Куттаргын өрүкүтэҕин, инньэ гынан ньэгирин күүрдэҕин, оччоҕо Таҥараны кытары сибээс ханаала аһыллар.

    Кириэс охсунар кэмҥэ ботугураан Айыы Таҥараҕа Махталгын, Алгыскын этиэхтээххин, көрдөһүөхтээххин, алҕас оҥорбут аньыыларгын алы гыннаттарыахтааххын.

    Итэҕэйэр Кириэстээх киһихэ ол барыта туолар.

    0
Обратная связь