1 месяц на форуме Топ пользователь 5000 просмотров Все
Награды
1 месяц на форуме
1 месяц на форуме
Топ пользователь
Топ пользователь
5000 просмотров
5000 просмотров
Сана кэпсээн. "Дьон тыла".
  15312
Кунду "Кэпсээннэр" форум аагааччылара. Мин кэпсээн суруйуохпун багардым. Интириэьиргиир буоллаххытына, киирэннит аагын.

Биир сааскы киэьээ, беьуелэк котельнайын кочегара Леонид Салгынов мунчаарбыттыы туттан дьиэтигэр киирэн кэлбитэ. Дьиэтин иьигэр теье даганы ологун аргыьа кэргэнэ, ус тапталлаах оголоро кэтэьэн олордоллор, кини уербуттуу туттан киирбэтэгэ. Буоларын курдук оголоро агабыт кэллэ диэн аан аттыгар сырсан кэллилэр, онтон кэргэнэ Клеопатра киэьээ буьарбыт хортуоскатын сылыта уурбута. Леонид онно эрэ кыьаллыбата, котельнайыгар кэтэ сылдьыбыт танаьын устубакка эрэ дьыбаанна баран сытынан кэбистэ.
    - Ас сылыйда, кэлэн чэйдээ, - диэн кэргэнэ Клеопатра куухунаттан хаьыытыыр.
    Леонид онно эрэ наадыйбата. Киниэхэ маннык курус киэьэгэ ас эрэ, туох эрэ. Хайдах маннык киэьээ ас туьунан толкуйдуохха себуй. Сыппытын курдук сытта.
    - Хайа, догоор, бу туох буоллун. Ыарыйдын дуу, хайдах дуу? Ас сойоро кэллэ дии, - Клеопатра кэргэнин илиитин харбаан ылан, остуолга ыныра сатаата.
    - Суох аьаабат инибин, - Леонид аат эрэ харата хардарар.
    - Эн ыалдьыбыккын быьыылаах. Эбэтэр котельнайга туох эрэ буолла дуу?
    - Суох, суох, ыалдьыбатым. Чэ аьыам, - диэбитинэн, сымнагас дьыбаантан ендейен, Леонид кухняга тиийэн остуолга олордо.
    Клеопатра бугун киэьээ буьарбыт хортуоскатын минньигэс сыта бутун дьиэни туймаардардыы буруйэн кэбиспитэ, бугун Леонид муннугар минньигэстик киирбэтэгэ. Иннитигэр турар толору кутуллубут хортуоскалаах ыьаары диэкки керуен даганы багарбат курдук. Арай урут дуу, бэгэьээ дуу эбитэ буоллар кини бу ыьаарыны сиэн кэбиспитэ ырааппыт буолуо эбит.
    Леонид арай биири саныы тустэ, ыскаапка бытыылка улахан быьагаьынан арыгы баар этэ. Ол арыгы ордубут буоллагына амсайа туьуен багарда. Маннык курус кун саатар кыра да арыгыны амсайыахха наада буоллага.
    - Клеопатра, ааспыкка быраатым Славалаах кэлэ сылдьыбыттарыттан арыгы ордубута дии. Таьаар эрэ ону.
    - Бу эн хайдах буоллун? Арыгыны сылтага суох испитин диэн суога дии. Туох буоллун? - Клеопатра соьуйа тустэ. Кырдьык кини эрэ Леонид арыгынан улуьуйбутэ диэн суога. Биирдэ эмит ыалдьыттар кэллэхтэринэ, улахан бырааьынньыктарга эрэ иьэр буолара.
    - Элбэги санарпакка агал арыгыны, уонну кут. Саатар бугун иьиэм ээ...
    Клеопатра соьуйбуттуу ыскааптан урун арыгыны кытта кыра уруумкэни агалан Леонид иннигэр агалан уурбута. Леонид бытыылка хаппагын арыйан, уруумкэтин толору арыгыны куттубута уонна биир эрэ тыынынан кетеген кэбиспитэ. Урут арыгыны иьэр куннээх да буоллагына тугу эмит сокуускалаан иьэрэ, эбэтэр килиэп сыттыыра. Онтон бугун сокууска эрэ, туох эрэ - барыта умнулунна. Арыгы уохтаах уута киирэн куртагын устун сылаастык устубута.
    - Клеопатра, мин куьаган сонуннаахпын. Ол иьин бу арыгыны истим. Дьэ хайдах буолаахтыыбыт.
    - Туох буолла? Кэпсээ.
    Леонид иккис уруумпэтин куттан испитэ уонна кэпсээн барбыта.
    - Миигин улэбиттэн уьуллулар. Котельнайга аны мин туьата суох уьубун.
    Ити сурагы истэн, Клеопатра сирэйэ-харага кубарыйа тустэ:
    - Бу иэдээни... Туох иьин? Туох, хайдах ол?
    - Буруйум туох да суох. Аны биьиги таас чогунан оттуллар эргэ котельнайбыт туьатын ааспыт уьу. Аны куьуннэттэн котельнайбытын сабаннар, сана газынан оттуллар котельнайы олоххо киллэрэллэр уьу. Ол сана котельнайга улэлииргэ мин туьам суох уьу. Туох да туьата суох киьилии ыланнар сарбыйан кэбистилэр. Дьэ мантан иннэ хантан харчыланан, тугу аьаан-сиэн олорор ыал буолабыт... Оголорум барахсаттар... - Леонид бугун санаата туспутунэн уонна кыратык холуочуйбутуттан куус ылан, сана таьааран ытаан барда. Урут кини ытаабытын ким кербутэ баарай, оннооогор тереппуттэрэ, кини таьыллан ытаабытын кербетехтере буолуо.
    Кырдьык кинилэр олохторугар олус ыарахан куннэр тирээн кэллилэр, кинилэргэ эрэ буолуо дуо бутун дойду урдунэн ускул-тэскил олох этэ, тула барыта сыана урдуу турара, баайдар эрэ байаллара, онтон дьаданы дьон ессе дьадайдар дьадайан иьэллэрэ. Арай сана кэлбит президент Путин ологу тупсарыах курдук эрэл санааны биэрбитэ. Ааспыт 90-с сылларга улэлиигин-улээлиигин да хамнас кэлбэккэ сордуура. Хата билигин хамнас кыра да буоллар кэмигэр кэлэр буолан уердэн испитэ баара да... Леонид котельнайга ылар хамнаьа олус кыра этэ, ол хамнаьынан кун бугунугэр диэри кэргэнин, ус оготун уонна бэйэтин айагын ииттинэрэ. Ол кыра да дуомнаах хамнаьыгар мыынара табыллыбат курдуга, улэ бу баарыгар махтал. Тыа сиригэр атын дьон олох да улэтэ суох инчэгэй тирбэгэ эрэ быстыбатынан, сыккырыыр тыыннара эрэ хаалан олороллор.
    - Бу иэдээни! Кырдьык хомолтолоох сонун. Дьэ, кырдьык, биьиги ыал хайдах буолаахтыыбыт... Тугу аьаан, таннан ыал аатын сугэн олоробут, - Клеопатра куьаган сонуну истэн, кэргэниттэн итэгэьэ суох эмиэ суем тустэ. - Агал миэхэ эмиэ арыгыта, - диэбитинэн ыскааптан ессе биир уруумкэни хостоон, бытыылкаттан куттубута уонна мырдьыста-мырдьыста хантатан кэбистэ.
    - Котельнайга мин куьаганнык улэлиир этим диэн санаабат этим. Атыттар арыгылыыр кэмнэригэр оьохтору мин эрэ керер курдугум. Арыгылыыр дьону устубаккалар, миигин устан кэбистилэр. Ити арааьа сана баьылык дьаьала быьыылаах... Миигин того эрэ урут-уруккуттан себулээбэт... - Леонид хомойбут санаатыгар халлаанна кетуегун кыната суох, сиргэ тимириэгин уьуга суох буолан биэрдэ.
    Ити курдук кэргэннии Салгыновтар иккиэн элбэх саната суох, ньимийэн олорон бытыылка быьагаьа арыгыларын тобохтоон кэбистилэр. Оголоро куьаган сонун дьиэгэ кэлбитин сэрэйэннэр, эмиэ даганы хаьан даганы арыгы диэни амсайбат тереппуттэрэ арыгы испиттэриттэн соьуйаннар, мэниктиир бэйэлэрэ бугун хаьааннытаагар даганы керсуе буоллулар, онноогор телевизордарын тыаьын кыччатаннар, саната суох телевизор эрэ кере олордулар.
Ответов 103 Написать ответ
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    ***

        Салгыновтар дьиэ кэргэн кун бугунугэр дылы куьагана суохтук олорбуттара. Атын тыа ыалыттан тугунан да итэгэс буолбаталлар, тугунан да чорбойбокко - саха ыалын сиэринэн ого теретен, суеьу ииттэн олороллоро. Эрдии-ойох Леонидтаах Клеопатра иккиэн отут биэс саастаах эдэр дьон этилэр. Леонид нэьилиэк котельнайыгар кочегарынан улэлиирэ, ый аайы ылар хамнаьынан биэс айах аьыыр астарын булуналлара, икки ыанар ынахтара онно эмиэ кеме буолаллара.
        Леонид - сахага учугэй киьи этэ, улэтигэр да сирдэрбэтэ, дьиэ кэргэнигэр да сытар ынагы туруорбат сытыары сымнагас киьи. Кини уелээннээхтэрэ дьон ханна да туптээн улэлээбэттэрэ, арыгыны батыьан иьэллэрэ, кинилэр ортолоругар буор иьээччилэр даганы бааллара. Итирик кэлэннэр кэргэттэрин кырбыыллара, оголорун куттууллара. Онно тэннээтэххэ, Леонид оннук буолбатах этэ. Арыгы диэни хаьан эмит кэмиттэн кэмигэр эрэ амсайара, истэгинэ даганы айдаан таьаарбакка оронугар баран сытынан кэбиьэрэ уонна утуйан хаалара. Кини улэлиир котельнайыгар бииргэ улэлиир кочегардара улэлиир сменаларыгар арыгыны таптаан иьэллэрэ, арай Леонид эрэ кинилэртэн туора туттан тэннэ иьиспэтэ. "Чэ эьиги иьин, мин испэппин, хата оьохтору керуем", - диирэ. Итинник диэн хата тэннэ улэлиир дьонун хайгалларын ылара. Ким эрэ оьохтору керуен эмиэ да наада курдук, бары итирэн охтон хааллахтарына оьохтор умулланнар, нэьилиэк тонор кутталлаага.
        Кэргэнигэр тэннээтэххэ Клеопатра олус сытыы-хотуу этэ, туохха эрэ наар суурэ-кете, ыксыы-тиэтэйэ сылдьара. Саната да элбэгэ, эн биир тылы санаран бутуеххэр диэри - кини уон тылы санаран уотунан кулумурдэтэрэ. Дьиэтигэр хата кини дурда-хахха буолуох мунур хотун этэ. Сытыы буолан тереебут теруетэ хааныгар баара эбитэ дуу, бииргэ тереебут ус убайа эмиэ сытыыларынан аатырбыт дьон этэ, номнуо хаайыыга олорон тахсыбыт, быьатын эттэххэ нэьилиэккэ "урдук авторитеттаах" дэнэр сытыы-хотуу уола хаан дьон этилэр. Клеопатра быьата кинилэри баппыта буолуо, багар эр киьи эбитэ буоллар убайдарын удьуордаан кини да хаайыыга олорон тахсыбыт буолуо эбит...
        Ыал буолбут сылларын куьунугэр Салгыновтар дьиэ кэргэн маннайгы оголорун куутулээх-кэтэьиилээх уолларын Владигы тереппуттэрэ. Владик билигин нэьилиэк оскуолатын 9-с кылааьыгар уерэнэр. Тапталларын туоьута буолбут уол Владик ийэтин батан сытыы хотуу буола улааппыта, арай агатын батан сытыары сымнагас буолуох курдуга, оскуолатыгар кими да теруетэ суох атагастаабата, учууталларга да сыьыана учугэйэ. Владик кыра эрдэгиттэн ырыага-тойукка сыстагас буола улааппыта, ырыа куруьуогар сылдьара, араас таьымнаах конкурстарга кыттан элбэх ситиьиилэри ылбыта. Биирдэ биир конкурска кыайан кэлбитигэр, ийэтин бииргэ тереебут убайа Буеккэ, бэйэтин урут тутта сылдьыбыт гитаратын бэлэхтээбитэ.
        - Быраат, дьэ гитарабын эйиэхэ бэлэхтиибин. Багар хаьан эмит ырыаьыт буолуон. Оччого таайгын миигин умнумаар, - утуе санаалаах таайа, илдьэ кэлбит гитаратын Владикка туттаран кэбиспитэ. Владик хаьан да маннык бэлэги туппатах киьи уеруутуттэн кетуен кыната эрэ суох буолбута:
        - Оо, таай Буеккэ, улахан махтал. Оонньуом да оонньуом буоллага. Улахан уолаттарга барыларыгар баар. Мин да кинилэр курдук оонньуурга уерэниэм.
        - Дьэ быраат кытаат, гитаранан оонньоон бардаххына, утуегэ-кэрэгэ тардыьыан. Онтон туох да дьарыга суох буоллаххына, мин курдук хаайыылары эрэ кэрийэн тахсыан.
        Ити тыллары Владик ийэтэ Клеопатра себулуу истибэтэ:
        - Эн бу кыра огону ол-бу диэн быьа санаран бут эрэ. Хайдах маннык кыра огону хаайыыны эрэ кэрийиэн диигин. Туох куьаган ыратай?!
        - Оо, балтыкаан, мин хаайыыга олор диир уьубун дуо? Бырааппар учугэйи эрэ багараммын гитара бэлэхтээтим. Мин эрэ алгастарбын хатылаабатын диэн, утуену багараммын туттардым дии. Арай кини сааьыгар миэхэ ким эмит маннык бэлэх онорто буоллар, багар манныкка тиийбэтэх буолуом этэ... Арай хаайыыга эрэ тиийэн бараммын гитаранан оонньуурга уерэммитим. Агал эрэ быраат гитараны, билигин бырааппар шансон ыллаан иьитиннэриэм.

        Иккис уоллара Владик кэнниттэн ус сыл буолан баран тереебутэ. Ол сыл Клеопатра агата Константин огонньор ыалдьан елбутэ, ыарыыта биир уксун уолаттара хайыыга киирэллэриттэн бэргээбитэ. Ханнык тереппут оголоро табыллыбатыттан бэргээбэтэгэй. Огонньор елбутун тохсус хонугар, Клеопатра теруур ыарыыта киирэн, роддомна киирээт да, ол туун кырачаан уолу тереппутэ. Уолларын эьэтин аатынан Костя диэн ааты биэрбиттэрэ. Костя - сытыы-хотуу, мэник ого буолан улааппыта. Ол эрэн убайын курдук сымнагас буолар чинчитэ кестубэтэ. Кыра эрдэгиттэн бэйэтин саастыы оголору кырбаан, кыргыттар баттахтарын тардан тереппуттэрин детсадка, оскуолага элбэхтэ сэмэлэппитэ.
        - Чэ, хайыахпытый. Ого аата ого буоллага. Улааттагына дьоьунуран иьиэ, - диэн агата Леонид уоскутуна сатыыра.
        - Дьэ, хайыыр. Таайдарын эрэ баппатар ханнык, - Клеопатра уеьээ тыынан ылар.

        Тиистэрин милэтэ, харахтарын дьуккэтэ кырачаан кыыстара Саргы быйыл 10 сааьын туолла. Куннэрэ-ыйдара кыра кыыстарыттан эрэ тахсар. Саргы элбэх саната суох, атын оголор курдук мээнэ мэниктээбэт керсуе ого этэ. Бииргэ уерэнэр оголорунаагар ейунэн-мэйиитинэн биллэ чорбойоро, билиитэ киэн этэ, ону таьынан элбэх хоьоону, олонхону олонхонон билэн угус дьону сехтерере. Маны таьынан, чугас эргин кестубэтэх кэрэ-нарын дьуьуннээх ого буола улаатыах курдуга.
        - Кыысчааммыт этэннэ сырыттар, улааттагына ейдеех утуе киьи, - буолуо диэн кэргэннии Салгыновтар ыраланаллара.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    ***
        Бу киэьээ Леонидтаах Клеопатра иккиэн суем туьэн олордулар. Аны ас-уел булан аьыырга, санныларыгар танас таннарга, оголорун киьи-хара онортуурга кучумэгэй куннэр ыган кэлбиттэриттэн санаалара оонньоон маарыын иьэн сагалаабыт арыгылара бутэн тугэгэ кеьуннэ. Биир бытыылка быьагаьынан арыгы икки улахан киьиэхэ кыра буоллага. Испит арыгылара итирпэтэ, нэьиилэ тебелеругэр таьаартаан кыратык холуочутта эрэ. Маннык хобдох, хомолтолоох киэьэгэ итирэн умнулла туьуехтэрин багардылар.
        - Туохпут барыта буттэ. Мин улэлиирим буттэ, харчыбыт буттэ, онноогор бу арыгыбыт эмиэ буттэ. Саатар ессе биир бытыылка да баар буола туспэт... - Леонид тебетун остуолга ууран баран, мунатыйа олордо. - Кыратык да буоллар ити утахха санаабын сайгыам этэ... Абаккам да буолар эбит...
        - Хантан арыгы булуом баарай. Магаьыын маарыын хатаммыта. Магаьыынна даганы арыгы кестере аччаабыт уьу диэн кэпсэтэллэрин истибитим. Сугун-сагын атыылаабат буолбуттар уьу. Нэьилиэкпит сана баьылыга букатын да тохтоторго диэн уураах таьаарбыт уьу, - диэтэ Клеопатра.
        - Биир еттунэн эмиэ даганы сеп ээ. Дьон иьэрин тохтото сатыыр буоллага. Арыгыны эккирэтэммит ханна ыраатыахпытый. Иьээьин да аччыа этэ, - Леонид арыгылааьыны уруккаттан сэргээбэт буолара. Арыгы диэн аьы букатын да бобон кэбиьэллэрэ буоллар диэн ыра санаа оносторо.
        - Туох учугэйэ кэлиэй. Дьону бутэьик уеруулэрин былдьыыллара, - Клеопатра умайыктана тустэ. - Иьэр дьоннор истиннэр ээ. Бэйэлэрин багалара буоллага.
        - Багар сепке этэрин буолуо... Ол эрэн мин арыгылааьыны сэргээбэппин.
        - Эн бу бэйэн иьээри багара олорогун буолбат дуо? Манна арыгы иннигэр турара буоллар аккаастаныан суога этэ!
        - Кердеххунэ мин арыгыьыт курдукпун дуо? Бугун улэбиттэн устубуттарыттан хомойоммун иьэ олоробун дии.
        Клеопатра тугу да санарбата. Кини иьигэр арыгыны испэт эрдээгиттэн иьигэр махтана саныыра. Атын уелээннээхтэрэ дьахталлар керустэллэр эрэ арыгыьыт эрдэрин унсэргэьэн кэпсэтэллэрэ. Хата киниэхэ оннук сор тиксибэтэгиттэн иьигэр уерэ саныыра.
        - Чэ, кэбис, Клеопатра, маннык арыгы туьунан ыралана олоруохпут дуо? Бараммыт арыгыта булан кэлиэххэ. Чугастыы нэьилиэккэ атыылыыр сурахтаахтара. Матасыыкылынан начаас элээрдэн тиийиэхпит.
        - Хайыахпыт баарай, барар буоллахпыт, - Клеопатра себулэьэн кэгис гынна.
        Ити курдук субэлэспитинэн, кэргэннии Салгыновтар кыьыл еннеех "Иж Планета" диэн ааттаах матасыыкылларын келунэн чугастыы нэьилиэк диэкки кетутэ турдулар. Бу матасыыкыл Клеопатра агата Кестекуун огонньортон кутуетугэр тиксибитэ. Огонньор урут сэнэх эрдэгинэ матасыыкыл миинэр буолара, онтон сааьыран сатаан туьаммат буолбутугар кутуетугэр анаабыта. Леонид уерэ-кете матасыыкылы бэйэтигэр ылбыта. Арай ол ылбыт сайынын куьунугэр куьуеру Кестекуун орто уола Байбал хаайыыттан тахсыбыта. Хаайыыттан матасыыкыл кутуеккэ тиксибит сурагын истэн агатыгар улаханнык абарбыта, биир киэьээ улаханнык итирэн баран, Леонидка "аахса" диэн кэлэ сылдьыбыта. Леонид сымнагас мунуутаан "кырдьык даганы, матасыыкыл огонньор уолугар тиксиэхтээх этэ буоллага, мин ылар быраабым суох" диэбитинэн кулууьу Байбалга биэрэн эрдэгинэ, дьиэгэ кэргэнэ Клеопатра тубэьэ киирбитэ. Матасыыкыл кинилэртэн убайыгар Байбалга барарын себулуу кербете, улахан айдаан тарпыта: "Бу эн туоххунуй? Огонньор матасыыкыла биьиэхэ того тиксиэ суохтаагый? Мин эмиэ огонньор кыыьынабын. Ама анардастыы огонньор баайын эьиги соготохтуу эрэ айбардаары гынагыт дуо? Эн бу матасыыкылы ыллаххына, маннык итирэн бараннын бастакы баганагар кэтиллэн эчэйиэн. Суох матасыыкылы биэрбэппин. Матасыыкыл - биьиэнэ", - умайыктанан турбута. Онон, тимир келе Салгыновтарга хаалбыта. Байбал даганы айдаара туьэн баран кэлин уоскуйбута.
        Биьиги арыгы кердееччулэрбит, матасыыкылларын мэнэстибитинэн нэьилиэктэн нэьилиэккэ диэри суолларын ортолоон эрдэхтэринэ утары сатыы киьи кэлэн иьэр эбит. Хаамарыттан-сиимэриттэн кердеххе орто холуочук быьыылаах. Сааскы борук-сорукка кимин билбэккэлэр, холуочук санааларыгар кимин билээрилэр тохтоотулар. Кербуттэрэ, бэйэлэрин киьилэрэ, Клеопатра бииргэ тереебут убайа - Буеккэ эбит.
        - Хайа, убайым барахсан эбиккин дуу? Хайа диэккиттэн иьэгин? Бука, сэрэйдэххэ, арыгы атыылаьан кэлэн эрэрин буолуо, - Клеопатра омуннаахтык сана аллайда.
        - Балтылаах кутуеппэр эгэрдэ буоллун! Оннук, арыгы атыылаьан иьэбин. Хата бэлэм матасыыкылга тубэстим дии. Сатыы хааман сылайдым. Миигин дьиэбэр быраган биэрбэккит ээ... - Биллэ холуочуйбут Буеккэ уербуттуу кэпсээн беге буола тустэ.
        - Арыгы баар дуо? Дьэ бэрт эбит. Хата амсайа туьуехпут буоллага. Олор, биьиэхэ барыс, - аны кэпсэтиигэ Леонид кыттыста.
        Хаьан да арыгы диэни эккирэппэтэх кутуетэ бугун киэьээ арыгы туьунан уерэ истибитин, Буеккэ соьуйа иьиттэ:
        - Хайа, Леонид, бу туох буоллун? Арыгы диэни мээнэ иьээччин суога дии. Арыгы кердуу баран испитин дуо?
        - Оннук... Бугун хомолтолоох кун буолла. Саатар бугун иьэрим кенуллэнэр ини. Чэ олорус, айанныахха. Тиийэн баран кэпсиэгим.
        Буеккэ матасыыкыл кэлэскэтигэр олоруста, Леонид матасыыкылын уруулун эргитэн, теттеру дьиэлэрин диэкки айанныы турдулар.
        Дьиэлэригэр кэлбиттэригэр оголоро номнуо хосторугар таргаьан утуйбуттар эбит. Буеккэ кэтэ сылдьыбыт рюкзагыттан бытыылканы хостоон остуол ортотугар талыр гына ууран кэбистэ. Клеопатра холодильниктан килиэп, маарыын ордубут хортуоскатын сокууска гынан остуолга уурда. Дьиэлээх хаьаайын быьыытынан Леонид уруумкэлэргэ арыгыны кутаттаан кэбистэ. Охсуьуннартаан баран биирдэ кетеген кэбистилэр.
        - Дьэ, хаьан да балтылаах кутуеппун кытта арыгы иьиэм диэрн санаабатагым. Олоххо араас да буолар, - Буеккэ кэпсэтиини сагалаата. - Чэ, Леонид кэпсээн кэбис, туох быьылаантан иьэргэ сананнын.
        Туохха тубэспитин, хайдах улэтиттэн уьуллубутун Леонид барытын кэпсээн биэрдэ. Кэпсээн буппутугэр, кэпсэтиигэ Клеопатра кыттыста:
        - Дьэ, мантан иннэ хайдах буоларбыт, тугу аьаан-сиэн, таннан, оголорбутун хайдах аьатан киьи-хара буоларбыт буолла. Сатаан санаабаппын.
        - Дьэ буолар да эбит. Эьиги улаханнык айманыман, эьиги суеьулээххит, суеьугут эьигини иитиэ. Кэргэнин Леонид улэьит киьи, быыьыгар онно-манна быстах улэлээн син харчылаьар ини.
        - Суох, мин оннук ологу багарбаппын! Мин биирдэ кэлбит олохпор баайдык тоттук олоруохпун багарабын. Того куруук биьиги эрэ дьаданы буолуохтаахпытый. Мин эмиэ санныбар мааны танастаах, хара искэхтээх килиэби сиэхпин багарабын. Наар маннык дьаданы буоларбыт табыллыбат! - Клеопатра кыьыытыттан ытамньыйа сыьа-сыьа мунатыйа олордо!
        - Эьиги баай дьоннут! Эьиги оголоргутунан баайгыт. Хотоннутугар суеьулээххит, ол онтон ас-танас тахса туруо. Онтон убайгыт мин баарым тухары эьиэхэ дурда-хахха буола сылдьыам. Бу аат аьын - арыгыны бырагарым буоллар аймахтарбын эьигини наар араначчылыы эрэ сылдьыам. Мин билигин биири эрэ багарабын. Ол арыгыбын бырагыахпын. Оо, акаары да эбиппин. Бу аьы кытта догордоспотогум буоллар мин да дьонтон тугунан да итэгэьэ суох киьи буолуом этэ. Бу астан мин ологум барыта огдолуйбута, хаайыыга киирэн сытан тагыстым, таптыыр кэргэммин, кыра огобун куоттардым. Билигин кинилэр миигин билиэхтэрин да багарбаттар. Акаары да киьибин таптыыр чугас дьоммун бу тугэгэ кестен эрэр бытыылкага атыылаатым. Ыт урбэт, ынах маныраабат киьитэ буолбут диэн миигин этэллэр... - Буеккэ сынаах баттанан олорон мунатыйа олордо. - Ардыгар бэркиьиибин ээ. Бу аьы туох хара санаалаах дьон айбыттара буоллар. Биьиэхэ кыра омукка олох кутталлаах ас. Биьигини эьээри айбыттар. Ону биьиги акаарылар ылан иьэ олордохпут бу.
        - Оннук, сепке этэгин. Биьиги сахалар сатаан испэт омукпут. - Леонид себулэьэн кэгис гынна.
        - Теье да иьээччи буолбутум иьин, нэьилиэкпит баьылыга хата сеп уураах таьаарда диэн саныыбын. Биьиги нэьилиэккэ арыгы атыытын магаьыынна кенул атыылыылларын тохтотто. Сухой закон. Багар дьон ейугэр ылсыа, иьэрин тохтотуо диэн санаабытым, оннук буолбата. Таьынаагы нэьилиэкпитигэр дьоннор кистээн арыгы туочукатын арыйдылар. Ол онтон бу булан кэлэн олордогум. Арыгыьыт киьи арыгы иьээри ханна тиийбэтэгэ баарай. Иьэр багаттан Москва да курдук ыраах сиргэ тиийиэ диэн саныыбын.
        Арыгынан харчы оностор дьон туьунан Клеопатра билиэн багарда:
        - Ол кимнээх атыылыыллар уьу? Теье харчы киллэрэллэр уьу?
        - Испирдиэнэптэр арыгы атыылаан ааттарын билбэт буола сытыйа байан эрэллэр дииллэр. Кинилэр дьиэлэригэр иьэр дьон кунннэри-тууннэри сыбыытыыбыт. Ол тухары кинилэр сиэптэрэ халынаатар халынаан иьэр, кумааьынньыктара соноотор соноон барар.
        - Тугун бэрдэй! Дьон сатабыллаах да буолар эбит, - Клеопатра соьуйа иьиттэ. Арыгыны чааьынай дьон атыылыылларын кини хантан билиэн баарай.
        - Туох учугэйэ кэлиэй, - Буеккэ балтын тылларын себулуу истибэтэ. - Таах дьон уегуутугэр, кырыыьыгар эрэ бардылар. Дьон харагын уутунан эргинэр утуегэ тиэрпэтэ буолуо диэн саныыбын. Ама да байа сатаабыт иьин. Байа сатыыр дьону олох ейдеебеппун. Санныгар кэтэр танастаах, бугун киэьээ аьыыр астаах буоллаххына - атын туох наада уьу. Харчы туьуттан Испирдиэнэп аатын да харыстаабат буолла. Урут Горбачев сагана нэьилиэгэр сэбиэтигэр улэлии сылдьан, арыгыны утары кини эрэ охсуьар буолара, хас мунньах аайы арыгы иьэр дьону теьелеегун мехпутэ эппитэ буолуой? Дьэ билигин кэлэн ол киьибит бэйэтэ арыгыны таргата сырыттага.
        - Дьэ хайыахпыт баарай, билигин кэмэ оннук буолуо диэн саныыбын, - Клеопатра уруумкэтигэр кутуллубут мырдыччы тутта-тутта арыгыны хантатан кэбистэ, арыгы олус уохтаах буолан иьигэр сыамнагастык киирбэтэ. - Чэ, убайдаах кэргэним арыгыбыт бутэн эрэр, тобохтоон баран утуйуохха. Мин иьэн сеп буоллум.
        - Эн сеп буолбуккун, ити олус учугэй, теьену иьэр миэрэгин билэгин. Онтон мин сеп буолар быьыым биллибэт. Чэ маны тобоголоон кэбиьэн баран мин салгыы арыгы кердуу бардым. Эмиэ Испирдиэнэппэр арыгы атыылаьа барар буоллагым. Леонид, матасыыкылынан барыахха.
        - Барыахха.
        Теье да холуочуйдар, кэргэнэ арыгылыы барар сурагын истэн, Клеопатра кыыьыран турда:
        - Суох! Эн ханна да барбаккын. Утуйагын! Буеккэ, матасыыкылы ыл, бэйэн ыытан бараар. Сарсын теннереер.
        Леонид хаьан даганы кэргэнигэр утарыласпата, куруук кини тылынан сылдьара. Бугун да кэлэн кэргэнин тылыттан тахсыбата. Улаханнык итирбит киьи сиэринэн, бутэьик уруумкэтин кетегеет да, оронугар баран сытынан кэбистэ, сытаат да мунна тыаьаабытынан барда.
        - Чэ, балтым ыалдьыттапыккар махтанабын. Мин бардым, матасыыкылы сарсын агалан биэриэм, - диэт Буеккэ аламагайдык балтын кууьан ылан иэдэьиттэн "сырк" гына сыллаата, уонна дьиэттэн, холуочуйбут киьи сиэринэн, байаатынныы-байаатынныы тахсан барда. Кини тахсаатын кытта матасыыкыл собуоттанна уонна айанныы турда.
        Клеопатра куухунага олорон саната суох ер да ер тугу эрэ толкуйдуу олордо. Сиэбиттэн табагын хостоон уматтан тардах бусхаппытынан барда. Табага бутэьик кулэ умуллубутун кэннэ туран, остуолтан уруумкэлэрин ылан сайгаата, ыскаапка уурталаата. Уонна оронугар баран сытынан утуйбутунан барда.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    ***

        Сайын кэлэн эрэрэ биллэр. Кунтэн кун халлаан сылыйдар сылыйан иьэр. Бугун да беьуелэккэ утуе кун ууммут. Ого аймах хантан эрэ хаьыытаан уерэр доргоонноро ыраахтан иьиллэр. Ону истэ-истэ ийэлэр барахсаттар уерэллэр эрэ.
        Оголорун санатын истибэккэ эрэ, бугун Клеопатра оронугар сытар. Оголоро сарсыарда уерэнэ барбыттара. Бэгэьээ эрэ кини оголорун оскуолага тэрийэн, сарсыарда ас астаан ыыппыта, онтон бугун эрдэ турар кыага суох курдук, онно эбии бэгэьээ киэьээ испит арыгылара тебетун кыратык ыарытыннарбыт. Аттытыгар кэргэнэ утуйа сытар, муннун тыаьаа иьиллэр. Чэ утуйа тустун.
        Клеопатра тебетугэр араас санаалар охсуллан ааьаллар. Хайдах гынан харчыланан аьаан-таннан олоруох багайыларый... Магаьыынна, биллэн турар, ас-танас онуоха-маныаха диэри иэс суруйан биэриэхтэрэ. Теье даганы кыьалга кыьарыйдар, ас булан аьыахха сеп. Ол эрэн куруутун босхо биэриэхтэрэ дуо, иэскин тутан ылар кэмнэрэ да тиийэн кэлиэгэ дии. Уонна Леонид улэтиттэн ууруллубут сурага нэьилиэги биир гына тилийэн кете огустага. Тыа сиригэр сонун тыал сэбирдэги кетутэринээгэр тургэнник таргаммыт буолааччы. Улэтэ суох киьиэхэ иэс биэрэллэрэ да кучумэгэйдээх буолааччы. Хантан... Хантан... Харчы...
        Эмискэ Клеопатра тебетугэр биир санаа охсулла тустэ. Ити чугастаагы нэьилиэккэ Испирдиэнэптэр арыгы атыылыыллар дии. Сурах хоту иьиттэххэ арыгынан харчы оностон байан эрэр сурахтара иьиллэр. Дьоннор дьэ харчыны оностору сатыыр да буолаллар. "Мин кинилэртэн туох итэгэстээх уьубунуй? Кинилэр ол миигиннээгэр еркен ейдеех, муостаах-туйахтаах дьон уьу дуо?", - диэн санаа Клеопатраны кунуулэтэ тутта. Кэбис... Арыгы атыылыы барыа дуо? Сурэ бэрт... Ол кэриэтэ атын суолу тобулуохха наада. Атын суол туох баарый? Бу кыра нэьилиэккэ туох даганы суох. Мас мастаан харчыламмаккын, от оттооннун, сир астааннын кимнэ даганы кыайан атыылаабаккын, ол онон дьарыгырар дьон агыйага суохтар. Оччого туох баарый? Биллэн турар арыгы атыылааьына эрэ. Бу биьиги нэьилиэккэ арыгыны ким да атыылаабат, бэл магаьыынна атыылыыры боппуттара. Арыгы иьиэн багарбыт дьон таьынаагы нэьилиэккэ Испирдиэнэптэргэ эрэ бараллар. Сайын да буоллун, кыьын да буоллун ол нэьилиэккэ барар биллэн турар аьары чугаьа суох. Бу нэьилиэкпитигэр арыгы атыыланнагына бары мантан ылыа этилэр. Оччого арыгыта атыылыахха дуу?
        Итинник санаатынан кынаттаммытынан Клеопатра ойон турда. Кун номнуо ортолообут, оголор оскуолаттан кэлэллэрэ чугаьаан эрдэгэ. Туран туннугун сабыытын арыйда, кун сырдык уота дьиэ иьигэр киирэн Клеопатра харагын сырдыгынан саататта. Билиитэтигэр чаанньыгын оргута уурда уонна оьогун иннигэр, табагын уматтан, тардан барда. Табахтыы-табахтыы толкуйдуурга учугэй, санааларын сааьыланан биэрэр курдуктар.
        Арыгы атыылыыр дьону урут уруккуттан биьирээччилэрэ суох. Клеопатра истэринэн, етердеегутэ Горбачев "кураанах сокуон" диэни киллэрэрин сагана, дьоннор кистээн самогон кеенньерен атыылыыр буола сылдьыбыттара, онтон атыы-эргиэн эйгэтигэр улэлиир дьон, урдук дуоьунастаах тойоттор уора-кесте испиир атыылыыллар этэ. Дьон-норуот хаьан да арыгыттан бутуннуу аккаастаммыта диэн суога, ханнык да сокуоннар норуот иьэрин тохтоппотохторо. Хата ол "кураанах сокуон" уйэтигэр иьээччи ессе элбээбит курдуктара. Ол арыгыны атыылааччы дьон ааттарын билбэт буола байбыттара. 90-с сылларга угустэрэ улахан тэрилтэ салайааччылара, биллэр-кестер коммерсант буолбуттара. Сатаа да саьыл сагалан диэн итини этэн эрдэхтэрэ. Ол эрэн арыгыны харах уута дииллэр. Харах уутунан эргиннэххэ эйигин дьоллуо дуо?
        Клеопатра табагын бутэьик кулун умулларан, чаанньыгыттан сылаас чэй куттан истэ уонна, тургэн улугэрдик таннаат магаьыын диэкки ойдо. Оголор оскуолаларыттан кэлэллэрэ чугаьаатага, ас атыылаьан эбиэт буьарыахха. Бу сырыыга магаьыынна иэс суруйан биэрэллэрэ эбитэ дуу.
        Магаьыынна ас-уел толору. Ессе эбии сана табаар кэлбит курдук. Урукку 80-с сыллар курдук магаьыын долбуурдара кураанагынан керен турбаттар. Билигин харчылаах буоллаххына санаабыккын барытын атыылаьагын. Бэл диэтэр, магаьыын долбуурдарыгар бу кэлин тэнийбит доширактар, чипсылар, бытыылкалаах "Роса" диэн ааттаммыт саарбах утахтар - миигин эрэ атыылас диэбит курдук тэнийэн сыталлар. Онтон халбаьыы туьунан этэ да барбаккын. Багарбыт халбаьыын барыта баар. Урут халбаьыы атыылаьаары, хас да чаас уочараттаан тураргын туул-бит курдук эрэ ейдуугун. Арай бу магаьыынна арыгы эрэ атыыламмат. Арыгы атыытын нэьилиэк баьылыга боппута.
        Нэьилиэк магыьыыныгар атыылаьааччы хаьан агыйаабыта баарай. Ого-дьахтар угус, сорох-сорохтор араас сонуну кэпсэтээри да кэлбит курдуктар. Нэьилиэк киинэ диэн бу буоллага, араас сонун-сурах бу манан эргийэн ааьар. Магаьыынна улэлээбитэ номнуо суурбэччэ сыл буолбут атыыьыт Рита дьон тугу кердеебуттэрин долбуурдартан ылан ыйааьынна ыйыы-ыйыы, суотун тимэхтэригэр суоттаан, атыылаан иьэр. Угус атыылаьааччылар "хамнас кэлиэр диэри" иэс суруйтараллар, оччогуна Рита халын тэтэрээтин арыйан онно бэлиэтэнэр.
        - Хайа, дьуегэм Клеопатра, тугу атыылаьа кэллин. Иэскин бугун телеьер инигин. Телеебетегун быьыта ыраатта ээ. Сарсын улуус дьаьалтата атыы харчытын ыыта огус диэн сурах огустарбыт. Телеье охсуо этин, - Рита сана-инэ буолан, прилавогын ненуе, Клеопатра диэкки уун-утары керде.
        - Ритам барахсан, дорообо. Мин олохпун билэгин дии... Иэс биэрэр харчым суох. Онуоха-маныахха диэри эмиэ иэс суруйтараары кэллим, - эмиэ иэс ыларыттан, Клеопатра кыбыстыбыыттыы кыратык сыыйан санарда.
        - Хайдах оннугуй? Хайдах куруутун босхо суруйан биэриэхпитий? Иэьи телеспетуннэр, босхо ыллыннар диэн биьиги иэс суруйан биэрэбит дуо?! - Рита кыыьырбычча омуннаахтык сана аллайда.
        - Мин босхо ылабын диэбэппин ээ. Телуехпут буоллага дии...
        - Дьэ туоххунан телеьергун билбэппин. Сурага огонньоргун бэгэьээ улэтиттэн устубуттар уьу дии. Улэтэ суох олороннут иэскитин ол хайдах телеьеехтуургут буоллар.
        Ити тыллар Клеопатра кулгаагар олус ыйааьыннаахтык ыардык киирдилэр. Иэьин кыайан телеьер кыага суох, дьаданы киьи буолар ыйаага тугун курдук куьаганай, хобдогой...
        - Чэ, Рита, биьиги аспыт баранна. Кыратык да буоллар иэьээн кулу. Хайдах эмит уут-хайагас буламмыт телеьен керуехпут.
        - Чэ сеп. Кыракый оголордоогун эрэ иьин ессе иэьиир буоллагым. Ейдее бу бутэьик иэьээьиним буолар. Чэ тугу ылагыный?
        Клеопатра онуоха-маныаха диэри сииргэ диэн агыйах баанка кэнсиэрбэ, рис, макарон, бурдук атыыласта. Атыыьыт Рита кини атыыласпыт табаарын суоттаан тэтэрээтигэр бэлиэтэннэ.
        Аьын-уелун туппутунан, Клеопатра дьиэтигэр кэллэ. Кэргэнэ Леонид туран ханна эрэ барбыт, чэй да испэтэх. Магаьыынна буолбут кэпсэтииттэн, Клеопатра санаата улаханнык тустэ. Мантан иннэ кинини, кини дьиэ кэргэни улэтэ суох дьоннут диэн сирэй-харах анньыахтара буоллага. Оо дьаданы ыал буолар ыйаага тугун куьаганай. Клеопатра, арай, дьиэ кэргэнэ суох, соготох дьахтар эбитэ буоллар соччо кыьаллыа суох эбит. Кыьалга кыьарыйдагына куоракка да курээн киирэн, ханна эмит улэ булан да улэлиэ эбит. Син соготох бэйэтин айагыгар ас булан сылдьыа этэ. Онтон билигин оголорун иитиэн, аьатыан, таныннарыан наада. Кэргэнэ хаьан улэ булан харчыланара биллибэт. Дьиэ кэргэннээх, оголордоох киьи, син биир атага кыаьыламмытын тэнэ буолар эбит.
        Санаага баттатан, барар-кэлэр сирэ барыта буелэммитин тэнэ сананан, Клеопатра оронугар баран умса туьунэн сытынан кэбистэ. Магаьыынтан атыылаьан агалбыт астарын ыскааптарыгар да уурарын умунна, хайдах кэлбитинэн остуолга сытан хаалла. Дьахтар киьи харагын уута чугас буолар, Клеопатра ытаан киирэн барда.
        Ити курдук син уьуннуук ытаата быьыылаах. Харах уута буппэт да буолар эбит. Бииртэн биир ыраас таммах тохтон сыттыгы биллэр гына инчэттилэр. Ол эрэн харах уутунан кемускэммит диэн суога. Соготох маннык ытыы сыттахха ханна тиийиэххиний. Ол кэриэтэ тугу эмит гынан уут-хайагас булуохха наада. Эмискэ Клеопатра тебетугэр маарыын сарсыарда толкуйдаабыт санаата кетен киирдэ:
        - Суох бу хаьаанна диэри маннык буолуой... Арыгы атыылаан харчы онордоххо табыллар! - Санаабыт санаатын салгыны сатаратан эттэ. Уонна оронуттан ойон туран харагын уутун туора сотунна. Сиэркилэгэ баран керуммутэ, харага бутуннуу кытаран хаалбыт. Клеопатра бутэьигин хаьан маннык ытаабытын ейдеебет. Ытаабытыттан бэйэтэ-бэйэтиттэн кыбыста санаата, тиийэн тааска уу куттан, сирэйин суунна.
        Сирэйин суунан бутээтин кытта, аан аьылла тустэ. Дьиэ иьигэр убайа Буеккэ, уонна кэргэнэ Леонид киирэн кэллилэр.
        - Балтыкааным, бэгэьээ уларсыбыт матасыыкылбын агаллым, - Буеккэ ессе да кур сылдьар курдук. - Хайа бу хараххын хайаатын?
        - Ээ, ити бэйэм, - Клеопатра ытаабыппын сэрэйдилэр диэн санаан кыбыста санаата.
        - Чыычаах, бу туох буоллун? - Леонид кэлэн кэргэнин кууьан ылла. - Ким эйигин маннык атагастаата? Того ытаатын?
        - Туох да буолбатым. Арааьа харахпар сыыс киирдэгэ буолуо.
        - Дьэ буоллага. Туохха эрэ тубэспит буоллага дуу диэн мин куттана санаатытым.
        Ити кэпсэтии кэнниттэн дьиэгэ ер кэпсэтии тахсыбата. Буеккэ уот иннигэр олорон табахтаан бусхатан барда. Клеопатра чэй сылытан, килиэп кырбаан остуолга ас тарда-тарда сана аллайда:
        - Бугун магаьыынна сырыттым. Атыыьыт Рита "урут ылбыт аскыт иэьин теннере охсун"- диир. Бугун агыйах аьы бэрт ыараан-чэпчээн нэьиилэ иэс суруйан биэрдэ. Кыбыстан сиргэ тимирэ сыстым.
        - Оо, дьэ буолар да эбит. Чэ хайдах эмит телеьуехпут. Хамнаьым бутэьик тобогун биэриэхтээхтэр, хайа уонна куьун уут харчытын ыллахпытына онон да телеьуехпут буоллага дии, - Леонид кыьалгаттан куоппут киьи курдук, багар кэргэнин санаатын кетегееру эбитэ дуу бэрт чэпчэкитик сыыйан эттэ.
        - Ол диэн харчы уьу дуо? Ол агыйах солкуобай хамнас кэлиэ, уонна ол кун иэстэрбитин телееппутун кытта тута бутуе. Уут харчытыгар эрэммитин да баар ээ. Ол хаьан эрэ кэлэр эрэ харчы, кэлбэт эрэ харчы... Биэс айах ол кып-кыра харчыга хайдах тиийинэн олоруохпутуй! - Клеопатра куолаьа соноон, кыыьырбыттыы туттан эттэ. Кыыьырбыт омунугар килиэп быьа турбут быьагын остуолугар "талыр" гына бырахта.    
        Кэпсэтиигэ аахайбакка олорбут курдук олорбут Буеккэ, бу кэпсэтиигэ курдары таттаран олорбута. Кыаллара буоллар, сип-сибилигин эрэ кинилэргэ тугу эмит кемелеьуе эбит. Багар кини ханнык эмит тэрилтэ директора эбитэ буоллар улэгэ да ылыах курдук эбит:
        - Балтылаах кутуетум, санаагытын туьэримэн. Эьиги эдэрдэргит. Уут-хайагас эьиги олоххутугар кестуе. Мин бэгэьээ эрэ эьиэхэ эппитим дии. Хайа умна охсубуккут тугун дебеней. Эьиги олох баай ыалгыт. Эьиги баайгыт диэн тугуй? Баай диэн ханнык да харчы буолбатах. Баай - диэн эьиги бэйэ-бэйэгитигэр истин сыьыанныт, эьиги чел-чэгиэн сылдьаргыт. Эьиги баайгыт оголоргутунан. Мин эьигиннээгэр ага киьи субэтин истин.
        - Ол онон баайбыт диэммит айахпытын халлаанна атан олоруохпут дуо? Ким биьиги оголорбутун иитиэй? - Клеопатра еьургэммиттии туттан уотунан кулумнэтэрдии санаран чоргуйда. Онтон тохтуу туьээт айагар мустубут силин ыйыьынна уонна оргууй сыыйан санарда: - Мин бугун биир толкуйга кэллим. Ити бэгэьээ таьынаагы нэьилиэккэ Испирдиэнэптэр арыгыларын ылан испиппит дии. Кинилэр арыгы атыылаан байан эрэр сурахтаахтар. Арай биьиги ыал кинилэр курдук арыгы атыылаан кердехпутунэ!
        - Хайа, хотуой, бу эн иирдин дуо?!
        - Убаай, эн миигин салгыы санарт эрэ. Санара турдахпына тылбар быьа кииримэ. Ол биьиги Испирдиэнэптэртэн туохпутунан итэгэс уьубутуй? Кинилэр сатыылларын биьиги да сатыахпыт буоллага.
        - Кэбис, кэбис, аньыыга-харага кииримэн! Ол урун дьааты атыылаан туох учугэйгэ тиийиэххитий? - Буеккэ кэлэйбиттии киэр хайыста.
        - Тугуй ол, аньыыга киирэбит диэн ыал устун ас умналыы барабыт дуу? Эбэтэр баай ыалга хамначчыттыы барабыт дуу? - Клеопатра сип-сибилигин ас умналыы бар диэбиттэрин курдук емурбуттуу тутунна.
        - Этэбин дии, эьиги икки илиилээх, атахтаах дьоннут. Онноогор улахан ыарыьах да дьон хайдах эмит улэлээн, аьаан-таннан олороллор. Эьиги икки кыахтаах дьон улэни таах кыайыаххыт. Хотоннутугар суеьулээххит, оттуур ходуьагыт киэн. Кэтэх хаьаайыстыбагытын кэнэтэн, суеьугутун элбэтэн, уут туттаран, куьунун суеьугут этин атыылаан олордоххут дии. Ама ол эьигини сатаан аьатыа суога дуо?
        - Суох, суох, суох! Мин хотон кулута буолуохпун багарбаппын. Биирдэ кэлбит олохпун киьилии, кэрэтик олоруохпун багарабын!
        - Ол харах уута диэн ааттанар аьы атыылаанныт кэрэ ологу олоруоххут диэн санаабаппын... Киьилии улэни улэлээтэргит ордук этэ, - Буеккэ кыьыйбыт омунугар сиэбиттэн ессе биир табагы хостоон буруолаппытынан барда.
        - Убаай, Буеккэ, эн того биьигини кэлэн дьаьалымсыйан бардын. Киьилии улэлиэ этигит буолан. Онтон ханна баарый эн "киьилии улэлээбитин"? Кердехпунэ куруутун арыгыны эрэ эккирэтэ сылдьар курдуккун дии. Эн курдуктар кэлэн биьигиттэн арыгы атыыластахтарына, биьиги да харчыланан барыа этибит буоллага. Того биьиги байа сатыырбытын эн бопсогунуй? - Клеопатра бу сырыыга улаханнык еьургэнэн кутан-симэн барда. Еьургэммит санаатын киэр илгээри убайын Буеккэни арыгыьыккын диэн уехтэ. Урут кини хаьан да убайын уехпутэ диэн суога, бэл диэтэр арыгыны иьэгин диэн хом санаатын да этээччитэ суога. Куруутун убайдаах балыска истин сыьыан баар этэ.
        Клеопатра эппит тыллара, Буеккэ тебетугэр кэлэн, этин эппитинии олус ыардык иьилиннилэр. Кини кырдьык арыгыны таптаан иьэр, онон хайдах да мэлдьэьэрэ табыллыбат курдук.
        - Оо Клеопатра, мин кырдьык арыгыны иьэбин. Урут табыллыбатах олохпуттан хомойоммун иьэрбин билэгин дии. Того эмиэ онон сирэй-харах анньагын... - Буеккэ уйадыйан ылла. Арай маннык тугэннэ ытыахха сеп эбитэ буолуо, ол эрэн, эр киьи буолан баран, хайдах ытыы олоруой. - Оо, балтым барахсан, мин эйиэхэ куьаганы багаран эппэппин ээ. Мин эйигин, эн дьиэ кэргэннин харыстаан этэбин. Арыгы онорон, арыгыны таргатан, арыгыны иьэн ким да дьолломмут сурагын истибэтэгим. Арыгы абааьылаах буолар. Того ол абааьылаах аьы кытта догордоьуохпутуй. Ол кэриэтэ киниэхэ ханан да чугаьаабакка сылдьыбыт ордук.
        Кэпсэтиигэ арай Леонид эрэ кыттыспакка олордо. Кинини айылга агыйах сананан "маныылаабыт" буолан, хаьан да маннык олох быьаарыллар кэпсэтиилэригэр кыттыспат этэ. Буеккэ балтытыттан кэлэйбиттии киэр хайыста уонна кутуетун диэкки ыйытардыы одууласта:
        - Онтон, эн, кутуетум, ити туьунан туох санаалааххын? Бука сэрэйдэххэ, кэргэнин "харах уутун" атыылыыр дьаллыгар кыттыьаары олорор инигин.
        - Мин тугу быьаарыамый. Билбэппин хайыырбын... - Леонид кыбыстыбыттыы умса керде. Кини туох да оруннаах тылы этэрэ суох буоллагына, куруутун маннык туттар буолара. Ити ого эрдэгиттэн хаалбыт быьыыта. Урут оскуолага дуоска иннигэр туран учуутал ыйытар ыйытыыларыгар кыайан тобулан эппиэттээбэтэгинэ маннык туттааччы, бугун эмиэ онтуката уларыйбата.
        - Дьэ, буолан истэхпит. Кутуетум, мин эйигин билэбин. Эн хаьан да кэргэнин тылыттан тахсыбаккын. Клеопатра ылыммыт санаата куруутун ылыннарыылаах буолуохтаах. Эн курдук сымнагас киьини эрбэгин урдутугэр эргитиэгэ, - Леонид табагын умулларан олорбут олоппоьуттан чэпчэкитик турда уонна аан диэкки барда. - Чэ ыаллар, керсуеххэ диэри. Убайгыт олус хомойдум. Билсиэхпит.
        Аан сабыллаатын кытары, дьиэлээхтэр ер кэпсэппэккэ олордулар. Клеопатра бу сана толкуйдаабыт дьарыгар хантан харчы булан эргитэрин саныы олордо, онтон Леонид бу дьарык туох учугэйдээгин дуу, куьаганнаагын дуу саныы олордо.
        Кырдьыга даганы, ити Буеккэ этэн барбытын курдук, бу дьиэгэ хотун Клеопатра этэ. Онтон Леонид кини тугу эппитинэн сылдьар сытыары сымнагас киьи. Кэргэнэ тугу эппитин толорон барытын толорон иьэрэ, бэл "ууга ыстан" диирэ буоллар ууга да ыстаныах курдуга.
        - Догоор, Леонид, ити мин санаабын туох диэн этэй. Учугэй дьарыгы буллум буолбат дуо?
        - Хайдах эбитэ буоллар. Учугэй быьыылаах.
        - "Быьыылаах" диэмэ. Учугэй дьарык. Эн биьи аны хамнаска эрэнэн буттубут. Хаманастаах да эрдэхпитинэ тоттук олорботохпут, куруутун хамнастан хамнаска диэри сыккырыыр тыыммыт эрэ тиийэрэ.
        Хамнас диэбиккэ диэри, Леонид агыйах хонугунан, бутэьик хамнаьын тобого кэлиэхтээх этэ. Ол да харчы диэхтээн, киьи "харчы" да диэбэт кыра харчы кэлэр эрэ, кэлбэт эрэ.
        - Леонид, эн ити хамнаьын кэллэгинэ магаьыынна баран иэспитин сабыахпыт. Атыыьыт Рита иэспитин саппатахпытына аны атыылыа суох буолбута. Онтон арыгыбыт атыытыгар харчы хантан булан эргитэрбитин кэпсиэгим.
        Ити кэпсэтэ олордохторуна дьиэлэрин таьыгар соготох ынах кэлэн манырыыр саната иьилиннэ.
        - Оо, ынахпыт Магааччыйа ыанньыйбыт. Леонид, мин ынахпын тахсан ыам. Онтон эн оголорго аста астаа. Кэлэллэрэ чугаьаата буолуо.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    ***

        Самаан сайын Сахабыт сиригэр салаллан кэлбитэ тугун учугэйэй. Былыр да буоллун, билигин да буоллун самаан сайын кэлиитэ саха киьитигэр ураты кэрэ кэм. Бу маннык кэрэгэ нэьилиэк ессе тупсубут курдук, кэлии-барыы угэннээбит. Куорат эргин уерэнэр ыччат дойдуларыгар сайылыы кэлэннэр, тыа сирэ ыччат эдэр куолаьынан эрчимирбиккэ дылы буолбут.
        Нэьилиэккэ ыьыах буолара агыйах хонук хаалла. Ыаллар ыьыах ыьаарылар эрдэттэн бэлэмнэнэллэр: ыьыахха кэтэр мааны танастарын эрдэттэн сууйаннар, етууктээннэр чугаьаттылар, ыьыахха сииргэ диэн ууруммут астарын бэлэмнииллэр. Бэл онноогор тыа сиригэр арыгы иьээччи дьон испэтэхтэрэ ырааппыт курдук, "ыьыахха керулуехпут" диэн сэмээр куутэ сылдьаллар.
        Бугун Салгыновтар дьиэ кэргэн хаьааннытаагар да эрдэ уьугуннулар. Бугун кинилэргэ уерууллээх кун! Буолумуна даганы: бугун кинилэр байарга хардыыларын бастакы кунэ буолар.    
        Бэгэьээ киэьээ соготох ынахтарын Магааччыйаны елербуттэрэ. Оголор ынахтарын аьыйан ытаспыттара, кыра кыыс барыларынаагар ордук буорайбыта. Онтон улахан дьон уерсубуттэрэ. Бугун ынахтарын этин Аллараа-Бэстээххэ киллэрэн атыылыахтаахтар. Туппут харчыларын ханна да туора бараабаккалар арыгы магаьыыныттан хас да дьааьык арыгыны атыылаьыахтаахтар. Нэьилиэккэ дьоно кинилэр соготох ынахтарын елербут сурагын истибэтэхтэрэ. Урут кимнээх эмит суеьу елердулэр да, тутатына тыа дьонугар барыларыгар иьиллэ охсоро. Кимнээх эмит эт кердеье, кимнээх эрэ эт атыылаьа диэн биэдэрэлэрин туппутунан суурэн кэлэллэрэ. Биир ыал ынага элбэх ыалы аьатара.    
        - Чэ, оголоор, учугэйдик олороорун. Аьыыр аскытын ыскаапка хааллардым. Биьиги киэьээ кэлиэхпит, - Клеопатра оголорун дьаьайталаата.
        - Мама, папа, биьиэхэ кэьиилээх кэлээрин, - оголор кэьии сиэхпит этэ диэн куутэ сылдьаллара.
        - Сеп агалыахпыт. Ол эрэн элбэги агалбаппыт. Харчыбытын барытын табаарбытыгар ылабыт. Мантан иннэ байан бардахпытына, кун аайы да минньигэьинэн аьыахпыт. Онон кыратык куутэ туьун.
        Ити курдук кэргэннии Салгыновтар матасыыкылларын собуоттаан, 4 чаас айаннааннар Аллараа-Бэстээххэ тиийдилэр. Бэстээх уруккуттан билиннэ диэри кэлии-барыы, киирии-тахсыы сирэ. Араас элбэх табаардары хааламмыт магаьыыннар ааннара кэлбит-барбыт дьонно куруутун аьагас. Харчылаах эрэ буол, Бэстээги бутуннуу да атыылаьыах курдуккун. Онтон бугун Бэстээххэ киьи ессе элбэх курдук, того диэтэр ыьыахтар буолаары тураллара. Илин-Энэр коммерсаннара бары атыы атыылаьа кэлбиттэр, ыьыахтар сагаланнылар да ол атыыларын таьааран атыылаан ботуччу харчыланаары сырыттахтара.
        Салгыновтар эттэрин омуктар магаьыыннарыгар тиийэн туттардылар. Туппут харчыларын туппутунан арыгы магаьыыныгар киирэннэннэр атыыга турар арыгылар сыаналарын уерэтэ турдулар. Арыгы магаьыыныгар киьи хаьан багарар элбэх буолааччы, кассага элбэх киьи уочараттаан турар. Норуот дьэ арыгыны былыр-былыргыттан себулээн догор оноьуннахтара. Арыгыны хаьан догор оностубатахтара баарай, хомолто да буоллун, уеруу да буоллун дьон куруутун иьэрэ. Бу ыьыах буолаары турар буолан арыгы атыыта хамагатык барар. Норуот дьэ ыьыахха куулэйдиэ турдага.
        Биьиги дьоммут талан-талан 3 хоппо "Эрчим", 6 хоппо "Байловскай", 3 хоппо "Тыгын Дархан" водкалары уонна саамай чэпчэки сыанатынан уонна куьаган хаачыстыбатынан аатырбыт "Пшеничнай" диэн 6 хоппо арыгыны атыыластылар. Вино, шампан диэн арыгылары саныы да барбатылар, дэриэбинэгэ водканы эрэ иьэллэр. Онтон винону куоракка кыахтаах эрэ дьон иьэллэрэ буолуо.
        - Хайа, биир дойдулаахтарым турар эбиккит дуу! Туох ааттаах элбэх арыгыны атыыластыгыт? - Эмискэ ким эрэ сана аллайа тустэ. Эргиллэн кербуттэрэ Леонид котельнайга бииргэ улэлээбит атаьа Болуодьа Уйбаныап турар эбит, 3 бытыылка "Эрчим" диэн арыгыны кыбынан турар эбит.
        - Болуодьа, дорообо, - Леонид илии тутуьан дорооболосто.
        - Хайа бу Салгыновтар, туох ааттаах элбэх арыгыны ыллыгыт? Бырааьынньык тэрийэн эрэгит дуу?
        - Туох бырааьынньыга кэлиэй, улэтэ суох хаалбыппын сууйуохпут дуо...
        Эмискэ Клеопатра Болуодьаны бэрт болгомтолоохтук одуулаан туран аргыый сыыйан санарда:
        - Болуодьа, биьиги уора-кесте арыгы атыытынан дьарыгыраары гынныбыт. Биьиэхэ реклама наада. Тэннэ иьэр доготторгор Салгыновтар арыгы атыылыыллар диэн кэпсээр, кэлэннэр биьигиттэн атыыластыннар. Онтон испэт дьонно олох кэпсээйэний, бостуой санара сылдьыахтара.
        - Атыылаан эрэгит дуо? Онтон арыгы атыылыыр ыалы куруутун санараллар дии. Дьон тылыттан куттаммат, сурдээх харса суох дьон эбиккит дии.
        - Дьон санарыа диэн куттанаммыт, аьаабакка-сиэбэккэ олоруохпут дуо? Хата бу хопполору матасыыкылга таьааран уурарга кемелес.
        Ити курдук, Салгыновтар хас да хоппо арыгыларын тиэммитинэн дьиэлэригэр уерэн-кетен кэллилэр. Дьэ мантан иннэ арыгыларын атыылаан бардахтарына, харчы кинилэр ытыстарыгар кутулла туруо буоллага.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    ***

        Болуодьа Уйбаныап Аллараа-Бэстээхтэн ус бытыылка арыгытын кыбыммытынан дэриэбинэтигэр уерэн-кетен кэллэ. Хаьан киэьээ буолан котельнайыгар доготторун кытта мустан иьэ охсоллорун санаатыгар куутэ сырытта. Оголоругар, кэргэнигэр кыра кэьиилээх, араас фрукта, минньигэс, халбаьы эгэлгэтэ. Дьэ бугун дьиэлэригэр дьоро киэьэ буолар буоллага. Ер кэмнэ хамнас мунньуллан баран кэллэгинэ, кини Бэстээххэ киирэр идэлээгэ. Араас атыы-тутуу атыылаьа диэн, уонна дьону-сэргэни да керен сэргэхсийэр буоллага. Куруутун котельнайга хааллан сытар куьагана бэрт.    
        Дьиэтигэр киирбитигэр кэргэнэ уерэ-кете керустэ, минньигэс ас астаабыт сыта муннутугэр бэрт учугэйдик кэллэ. "Папа кэллэ, кэьии агалбыт" диэбитинэн оголоро бары сырсан кэллилэр. Агалбыт суумкатын, дьааьыктарын арыйа охсон, бииртэн биир эгэлгэни хостооннор остуолга уурдулар.    
        Ити курдук Уйбаныаптар бэрт эйэлээхтик киэьээнни аьылыктарын аьаатылар. Агалара Болуодьа Бэстээхтэн илдьэ кэлбит сонунун ыьа-того кэпсээтэ. Арай кини маарыын Клеопатра эппитин эрэ кэпсээбэтэ. Салгыновтар арыгы атыылыылларын, того кини кэпсиэй, Марыына да ону билэн тугу уларытыай. Атыылыыр дьон атыылатыннар ээ. Болуодьа бэйэтэ арыгы иьэн, теле барар тугэнигэр, арыгы атыылыыр Салгыновтар да кинини салгыахтара буоллага.
        Аьаан бутэн, Болуодьа котельнайыгар бараары кепкатын кэтэ турарын керен кэргэнэ Марыына ыйытта:
        - Хайа, эмиэ ханна бардын?
        - Оттон котельнайбар.
        - Тугу гына бардын? Сайын буолбатах этэ дуо? Оьох оттуллар уьу дуо ол?
        - Бараммын уолаттары кытта кэпсэтэ туьуем. Сотору кэлиэм, - Болуодьа арыгы иьэ диэгин куотуна сатыыр курдук хардарда.
        - "Кэпсэтэ" буолан. Бука сэрэйдэххэ эмиэ арыгылыы бардын ини. Эн Бэстээххэ баран кэлээьинин арыгыта суох суйааьыннаах буолуо дуо? Саатар сарсын ыьыах дии, ыьыах бутэрин да куутуе эбиккин! - Марыына себулээбэтэгин тута биллэрдэ.
        - Баран баран кэлиэм буоллага дии. Сотору кэлиэм.
        - Эн хаьан "сотору" кэлэрин биллэр. Чэ хайыаххыный барар буоллагын дии.
        Марыына кэргэнэ теье да иьэрин себулээбэтэр, хайдах да эрин кыайан туппат этэ. Болуодьа сурдээх еьес киьи, эттэ да бутэр. Онно тэннээтэххэ Марыына чугас дьуегэтэ Клеопатра эригэр олох хотун этэ, Клеопатра тугу эппитинэн эрэ Леонид сылдьара. Эригэр итинник куустээх былаастаагын кере-кере, Марыына сэмээр ымсыыра саныыра.
        Болуодьа котельнайыгар кэлэн атастарын кытта номнуо арыгылыы олордулар. Сарсын ыьыах эрэ, туох эрэ. Иьэр киьи ханнык багарар тугэннэ булан иьиэгэ. Биир бытыылканы тобохтоотулар, тебелеругэр арыый таьаарда. Кэпсээннэрэ-ипсээннэрэ элбээн барда. Дэриэбинэ араас сонуннара, ойохторун туьунан кэпсэтиилэр ырытыллан бардылар. Бэл диэтэр оскуолага сана улэьит кыыс кэлбитин туьунан кэпсэттилэр. Сурдээх кыраьыабай кыыс уьу. Онноогор ол кыыс себулэнин да билбэккэлэр, бэйэлэрин икки ардыгар "уллэьиннилэр".
        Болуодьа бу кэпсэтиигэ айага арыллан, маарыын Бэстээххэ Клеопатраттан истибит сонунун кэпсээн киирэн барда:
        - Уолаттар, маарыын Бэстээххэ сылдьаммын, арыгы магаьыыныгар Леонидтаах Клеопатраны керустум. Хас да хоппо арыгы атыыластылар. Ыйыталаспыппар, Клеопатра арыгы атыылаан эрэбит диэн сибис гынна.    
        - Тыый! Кырдьык дуо? Дьэ байыыьылар эбит дии.    
        - Леонидпыт туох буолбут буоллагай. Киниэхэ хаьан да тебетугэр арыгы атыылыыр туьунан ей да киириэ диэн санаабатагым. Дьэ сурдээх буолар эбит, - арыгы иьэ олорор эрэттэр муодаргыы санаатылар.
        - Ээ биьиги киьибитигэр оннук ей киирбэт буоллага дии. Бука сэрэйдэххэ Клеопатра ылбыт ейе буолуо. Оннук арыгы атыылыыры игин сатыыр барахсан буолуохтаах, - Болуодьа аргыый хардарда.
        Бу котельнайга улэлиир кочегардар атастара Леонид хайдагын билэр буоллахтара. Хаьан да элбэх харчыны сырсыбат, куннээги аьыыр аьа айагар баар буолла да онон дьоллонор сурдээх сытыары сымнагас киьи буоллага.
        - Тугун учугэйэй! Дьэ байар дьон буолбуттар. Мин эмиэ арыгы атыытынан дьарыгырарым дуу? - Кочегар Уйбаан омунура тустэ.
        - Ээ, эн Уйбаан хантан кыайан арыгы атыылыаный. Баар буоллагына бэйэн да иьэн бутэрэр инигин, - эрэттэр омуннаахтык кулсэ тустулэр. - Арыгы атыылыырынан багас, бэйэтэ испэт киьи дьарыгырара буолуо дии. Биьиги курдук арыгы иьэрин таптыыр дьон оннугу сатаабат буоллахпыт. Хайа уонна дьон тыла диэн баар буоллага. Арыгы атыылыыр дьону испэт киьи, кэргэттэр сиилиир буоллахтара. Ол ону мээнэ киьи кыайан уйбата буолуо.
        Дьэ ити курдук биьиги эрэттэрбит котельнайдарыгар арыгылыы олордулар. Таьырдьа урун туун буолан халлаан харанарбат, оттон котельнайга кыьыннары-сайыннары куруутун харана буолара. Котельнай иьигэр умайбыт чох сыта куустээхтик кэлэр. Ол сыты мээнэ киьи тулуйбата буолуо, оттон бу кочегардар куруутун манна улэлиир буолан уерэнэн хаалбыттар.
         Сотору буолан баран арыгыьыттарбыт арыгыларын барытын иьэн бутэрдилэр. Оннук улугэр улаханнык итирбэтилэр даганы диэххэ сеп. Туерт эр бэрдигэр ус эрэ бытыылка арыгы кыра да буоллага.
        - Хайа уолаттар, арыгыбыт буттэ дии. Ессе испит киьи, - Болуодьа топпотох киьи сиэринэн сана аллайда.
        - Ус эрэ бытыылканы ылбытын дуо, Болуодьа? Бэстээххэ баран кэлбит киьи наьаа ус эрэ бытыылканы ылбатын ини. Ессе баар дуо? - уолаттар ессе иьээрилэр харахтара уоттана тустэ.
        - Хантан кэлийэ! Акаарыбар ус эрэ бытыылканы ылбыппын. Маннык буоларын билбитим буоллар, аччаабыта сэттэ бытыылканы ылыахтаах этим. Дьэ мантан туун арыгы кердуу барыахпытын наада эбит.
        - Арба, Болуодьа, бэйэн кэпсээтин дии, Салгыновтар арыгы атыылыыр буолбуттар диэн. Ол онно баран атыылаьыахха ээ.
        - Босхо бэристин ээ табаарыстарыгар. Босхо кердеьен керуеххэ. Хас да дьааьык арыгылаах дьонно биир-икки бытыылка диэн муорага хаапыла тэнин сага буоллага дии, - Уйбаан инсэтигэр ейдеегумсуйэ тустэ.
        - Кырдьык даганы!
        Дьэ ити курдук биьиги эрэттэрбит, арыгы эбии иьээрилэр Салгыновтар дьиэлэрин диэкки хаама турдулар. Арыгы туочукалара арыгыны тутатына харчытыгар эрэ атыылааччылар, хаьан да иэс суруйбаттара. Эмиэ да сеп буоллага. Иьээччи киьиэхэ иэс биэрбит да диэн, хаьан да ол харчытын теннербет буоллага. Оттон бу котельнай улэьиттэригэр хамнас санардыы кэлбит буолан, сиэптэригэр ботуччу харчылаах сылдьаллара.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    4 ноября 2018  

    Салгыыта бэчээттэниэ...

    0
  • Маайа
    5 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • /85
    10 ноября 2018  

    Бэрткэ суруйар эбиккин,салгыытын күүтэбит.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    14 ноября 2018  

    ***
    Туун 2 чаас сагана утуйа сытар Салгыновтар ааннарын этин этэрин курдук тыастаахтык тонсуйдулар. Клеопатра бу улахан тыастан соьуйан уьуктан кэллэ, кербутэ аттытыгар кэргэнэ утуйа сытар, оголоро бэйэлэрин хосторугар утуйа сытар муннуларын тыаьа иьиллэр. Кимнээхпит кэлэн ааны тонсуйдахтарай диэн, Клеопатра соьуйа, эмиэ да куттана санаата.
        - Догоор, уьугун эрэ! Ааны кимнээх эрэ тонсуйаллар, - Клеопатра куттаммыт омунугар Леониды саннытын охсуолаан уьугуннарда.
        - Туох диигин? - Леонид утуйа сыппыт киьини уьугуннарбыттарыттан себулээбэтэ.
        - Ааны тонсуйаллар. Туран арый.
        Леонид аа-дьуо туран ааны арыйбыта, котельнайга бииргэ улэлээбит доготторо Болуодьалаах орто холуочук тураллар эбит.
        - Хайа, болуодьа туохха кэллигит? - Леонид муодаргаабыттыы сураста.
        - Ээ, биьиги арыгы ыла кэллибит. Табаарыспыт буоллагын дии, арыгыта бэрис эрэ. Маарыын хас да хоппо арыгы атыыласпытын дии.
        - Ону кердуу туун кэллигит да? Биьигини утуйа сытар ыалы ол аайы уьугуннарагыт дуо? - Леонид себулээбэтэхтии санарда.
        Итиннэ диэтин кытта, кыьыл халаатын буруммутунэн, Клеопатра хоьуттан тахсан кэллэ. Арыгы кердуур дьон диэкки бэрт эйэгэстик туттан тиийэн кэллэ. Уруккута эбитэ буоллар, кини бу эрэттэри бардьыгыныы керсуе эбит. Онтон бугун, бу дьон арыгы ыла кэллэхтэрэ диэн иьигэр уерэ санаата.
        - Хайа, догор, Леонид, туох диэн эттэний? Табаарыстарын арыгылара бутэн арыгы кердеье кэллэхтэрэ дии. Бачча кердеьер дьону уурэн ыытаары гынагын дуо? - Клеопатра албын куолаьынан сэмээр сыыйан санарда. - Доготтоор, эьиэхэ арыгы наада буолбутун ейдуубут. Харчыгытын агалын, арыгыны багас биэриэхпит.
        Бу куннэргэ диэри, босхо аьыырыгар, арыгылыырыгар уерэммит киьи Уйбаан ити тыллары себулуу истибэтэ. Уйбаан бу дэриэбинэгэ бэлэмнэ, босхого сылдьарын себулуур киьитинэн биллэр. Кини аьылыгын-танаьын барытын аймахтара, дьиэ кэргэнэ, доготторо бары босхо уйуналлар. Бэл, онноогор Уйбаан сыбаайбаларга ынырыыта суох кэлэн аьаан-сиэн барарынан аатырбыт киьи, дьоннор онтон соьуйан-соьуйан кэлин соьуйбат да буолан бардылар. Ити быьыыларын себулээбэккэлэр кининиэхэ Айах Уйбаан диэн хос ааты инэрбиттэрэ.
        - Биьиэхэ атаспыт Леонид босхо бэрсэр ини, - Уйбаан албыннаьардыы мичээрдиэгин мичээрдээн турда.
        Ити тыаллар Клеопатра кыынньаатылар.
        - Хор да маны! Хайдах эн куруутун босхо арыгылыаный! Биьиги бу арыгыны барытын бэйэбит харчыбытыгар атыылаьан ылбыппыт. Харчыгытын агалын. Эбэтэр мантан киэр буолун! - Клеопатра кыыьыран умайыктана тустэ.
        Клеопатра бу дэриэбинэгэ хайдах курдук сытыы-хотуу, куустээх дьахтар буоларын бутэьик да киьи билэр буолуохтаах. Онон кинини итирик да киьи утары кербете.
        - Сеп-сеп, харчы баар. Биьиэхэ 2 бытыылката агал. Харчытын биэриэхпит, - Болуодьа сиэбин хастан киирэн барда. Онтон ити кэмнэ Айах Уйбаан "тугун учугэйэй, эмиэ босхо арыгылаан эрэбин" диэбиттии Болуодьа хастар сиэбин диэкки ымайыагын-ымайан керен турда.    
        Клеопатра хоьугар киирэн ыскаап кэтэгэр кистээбит хоппотун арыйан биэс бытыылканы хостоон агалан арыгы кердуур атастарга утары уунна:
        - Дьэ, уолаттар, эьиги мантан туун икки бытыылка арыгыга топпоккутун билэбин. Син биир мантан туун биьи дьиэбитигэр элбэхтэ кэлэргит буолуо. Ол иьин бу биэс арыгыны биирдэ атыылаьын. Биэс бытыылка харчытын агалын. Сыаната бачча буолар, - диэн баран Клеопатра маарыын атыыласпыт сыаналарынаагар ус тегул элбэх сыананы ааттаата.
        Ейдеех киьи хаьан да бу ааттаммыт сыананы ыарахан диэн атыылаьыа суога эбитэ буолуо. Онтон холуочуйбут киьи хаьан харчытын харыстаабыта диэн баарай, ааттаммыт сыанага ама харчытын харыстыы барыа дуо. Мантан туун керулуургэ саамай септеех сыана диэн атыылаьарыгар эрэ тиийэр.
        Дьэ ити курдук Болуодьалаах биэс бытыылканы атыылаьан, уерэн-кетен ааны сабааттарын кытта Клеопатра уеруутуттэн ыстаналаан ылла уонна Леониды кууьан ылла:
        - Керегун дуо, догоччуок! Дьол диэн бу буоллага. Дьэ мантан иннэ биьиги Салгыновтар харчыны булар буолуохпут, - Клеопатра теье да уербутун иьин Леонид тугу да утары эппэтэ.    
        Ити курдук маннайгы атыыларын атыылаан, оронноругар киирэн куустуьан сыттылар. Туун 2 анар чаас да буоллар уулара кэлэн быстыбата. Уьуннук тугу да санарбаккалар, бэйэлэрин санааларыгар куустаран сыттылар. Клеопатра сирэйин кердеххе сотору-сотору мичээрдээн ылар, элбэх арыгыны атыылаан байа охсорун саныы-саныы дьоллоно сытар курдук. Онтон Леонид оннук айыылаах дьолломмут быьыыта кестубэт.
        - Догоччуок, Клеопатра. Аны мантан иннэ хас туун аайы утуйар уубут уу буолан бутуе буоллага. Чуумпута суох тууннэр диэн ол аата биьиги дьолбут уьу дуо? - Леонид санаатын оргууйдук Клеопатра кулгаагар сибигинэйэн эттэ.
        - Кэбис, Леонид, итинник диэмэ. Харчыны ургутээри! Тугу-тугу санаран бардын?
        - Арыгы атыылааммыт дьоллонуохпут дуо?
        - Биллэн турар дьоллонуохпут. Мантан иннэ эн биьиги, оголорбут байан барыахпыт. Харчы буоллага дии - дьол диэн, - Клеопатра итинник дии-дии кэргэнин иэдэьин уураан ылла. - Чэ утуйуохха. Сарсын ыьыах буолар кунэ. Ыьыах кун, элбэх киьи арыгыга наадыйара буолуо.
        Ити курдук кэпсэтэ сыттахтарына, эмиэ ким эрэ кэлэн ааны сурдээх куустээхтик тонсуйда. Ол тыаьы истэн Клеопатра бэрт омуннаахтык ойон турда, онтон Леонид оронугар сыта хаалла.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    14 ноября 2018  

    ***

        Сарсыныгар нэьилиэккэ ыьыах кун ууннэ. Нэьилиэк ыьыагыгар элбэх оонньуу оонньонно, ырыа ылланна, курэх буолла. Дьон-сэргэ кууппут куннэрин бэрт сэргэхтик атаардылар. Буоларын курдук киэьээ кулууп дьиэтигэр дискотека буолла. Ыьыах кун дискотекага хаьааннытаагар да элбэх киьи сылдьааччы. Куну быьа ыьыах итиитигэр сылайбыт дьон тыыннарын таьааран, ункуулээн имитэ кэллилэр. Ханна олорон испиттэрэ эбитэ буоллар, дискотекага эдэр да буоллун, саастаах да буоллун дьон уксэ арыгы сытынан анылыйа сылдьаллар. Сорохтор дискотекага киирэн ункуулээн ыла-ылалар тахсаннар кулууп кэннигэр баран арыгы амсайаллар, сорохтор дьиэлэригэр тахсан эбинэллэр.
        Болуодьа Уйбаныап ама бу кертен-нартан матыа дуо, кини эмиэ кэргэнин Марыынаны кытта ункуулээн имитэ кэллилэр. Марыына маарыын сарсыарда туьулгэгэ киирэн аймахтар уонна оголоро буолан сынньаммыттара, ол кэмнэ Болуодьа бэгэьээ доготторун кытта "аьары керсен" кэбиспит буолан дьиэтигэр хаалбыта. Марыына убаьа этин, кымыс амсайан уерэн кетен, сэргэхсийэн сылдьара. Киэьээ, ыьыах кэнниттэн дьиэтигэр кэлэн ынахтарын ыан баран, дьуегэлэрин кытта керсе диэн барбыта, вино амсайбыттара. Марыынаны дьигинэн арыгы иьэр дьахтар диэбэккин, ол эрэн, сыл атагар-баьыгар биирдэ эмит бырааьынньыктарга вино амсайааччы.
        Марыына ункуулуу сылдьан маарыын тэннэ винолаабыт дьуегэлэрин керсе тустэ. Чаас ынараа еттугэр винолара бутэн, таргаьалларын сагана дьуегэлэрэ ейдеех хаалбыттара. Онтон билигин лаппа холуочуйбут керуннээхтэр, ханна эрэ эбии эбиммит курдуктар.
        - Хайа, кыргыттар, бу ханна эбии вино истигит дуу, хайдах дуу? Маарыын виноны барытын тобоголообуппут дии. Эбэтэр миигиттэн кистии сылдьыбыккыт дуу? - Марыына соьуйан-емурэн аймана тустэ.
        - Хайдах буоллун, дьуегээ? Онтон эрин кэпсээбэтэгэ дуо? Дьуегэн Клеопатра аьын амсайа сылдьабыт дии, - кыргыттар кулсэн того бардылар.
        - Клеопатра дуо? Кини эьиэхэ вино кэьиилээх кэлбитэ дуо? Клеопатра - дьуегэм ааттаах, уонна биир бытыылка кыьылы амсаппат эбит дуу?
        - Бут эрэ, - кыргыттар ессе кулустулэр, - Салгыновтар "туочука" арыммыттар диэн эйиэхэ эрин кэпсээбэтэгэ дуо? Бээьээ мин огонньорум, эн Болуодьан игин буоланнар кинилэргэ баран арыгы атыыласпыттар этэ дии. Ол ону истэммин, сана "туочука" аьын амсайаары баран буокка атыыластыбыт.
        Ити тыллартан Марыына соьуйа тустэ. Клеопатралыын ого эрдэгиттэн бииргэ улааппыттара уонна Клеопатра арыгы атыылыыр буолуо диэн туулугэр да туьээн кербетеге. Кэргэнигэр Болуодьага баран ыйыталаста.
        - Болуодьа, ити кырдьык дуо? Салгыновтар арыгы атыылыыр буолбуттар диэн. Бэгэьээ эн кинилэртэн арыгы баран ылбыт сурахтаах уьугун дии.
        - Ону эн хантан биллин?
        - Хайдах билиэм суогай. Дэриэбинэ барыта билбит дии. Дьэ буолар да эбит! Клеопатра аны мин огонньорбун арыгылатыа диэн санаан да кербетегум, - Марыына эмиэ да соьуйа эмиэ да хомойо санаата.
        Ункуу-битии салганан барда. Кулууп залын иьигэр дьон ессе элбээн барда. Марыына дьуегэлэрин кытта ункуулуу сырытта. Арай биирдэ кербутэ ханан эрэ аттынан ункуулуу сылдьыбыт кэргэнэ суох буолбут. Таьырдьа табахтыы тахсыбыта буолуо диэн улаханнык аахайбата. Билигин киириэ диэн санаатыгар куутэн керде да, киьитэ киирбэтэ. "Ханна барбыт буоллагай", - диэн таьырдьа тахсан кердеен керде да, Болуодьата ханна даганы суох.
        - Сатана уола ханна барбыт буоллагай? - кердууруттэн салган айах атан санарда. Дискотека кэнниттэн дьиэлэригэр тэннэ баран утуйар санаалаага.
        Ити кэмнэ Болуодьа Салгыновтарга барбыт этэ...

    0
  • Киэсҥ
    14 ноября 2018  

    Бэт кэпсээн эбит

    1
  • Мин диэммин
    15 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбин. Учугэй кэпсээн.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    16 ноября 2018  

    ***

        Бу ыьыах туун Салгыновтар дьиэлэрин аана сабыллыбатага. Кинилэргэ барыстаах кун буоларыгар эрдэттэн бэлэмнэнэн олорбуттара. Киэьээ буолуута Клеопатра оголоругар:
        - Оголоор, утуйун. Мантан туун ааны тонсуйдахтарына соьуйумаарын. Тугу да истибэтэгэ буолаарын.
        Улахан уоллара Владик барытын ейдуур этэ. Кини номнуо билигин сааьа 16 барбыта. "Ийэлээх-агам арыгы атыылыыр буолбуттар" диэн маарыын номнуо табаарыс уолаттарыгар кэпсээн турардаах. Владик бу маннык тыаска-ууска утуйуон багарбата:
        - Ийээ, мин табаарыспар Коляга баран хонуом.
        - Суох, ханна да барбаккын. Сотору биьиги куоратынан игин арыгы ыла бардахпытына, улахан ого быьыытынан, эн атыылыыр буолуон дии. Ол иьин туун уьуктарга уерэниэххин наада, - Клеопатра уолун "ейдетердуу" эппитэ.    
        Тууну быьа дьэ араас ыалдьыттар "ыалдьыттаан" ааспыттара. Кимнээх эрэ арыгылара бутэн онно эбинээри ылаллара, ким эрэ санардыы иьээри кэлэн атыылаьара. Сорох бу дэриэбинэ олохтоогор, Салгыновтар арыгы атыылыыр буолбуттара олус табыгастаах этэ. Уруккута эбитэ буоллар ыаллыы сытар нэьилиэккэ Испирдиэнэптэртэн баран атыылаьыа эбиттэрэ буолуо. Биллэн турар, атын нэьилиэккэ баран ылалларын ыраагыргаталлара.
        Бу туун Салгыновтар сиэптэрэ тута халынаабыта. Бэстээхтэн ылбыт сыаналарыттан ус тегул элбэх сыанага атыылыылларын ким да ыарыргаппат курдуга. Бу маны керен Клеопатра "сыананы 4 тегул да ыараттахха да ылыа эбиттэр" диэн иьигэр санаабыта.    
        Сарсыарданан ааны тонсуйбуттара, кербуттэрэ Марыына кэлэн турар эбит:
        - Хайа, дьуегэм, Клеопатра, сурага арыгы атыылыыр буолбут эбиккин дуу? - Марыына соьуйбуттуу, эмиэ да себулээбэттии тииьин быыьыгар сыыйан санарбыта.
        - Да, атыылаан эрэбит. Арыгы ыла кэллин дуо?
        - Эн арыгын миэхэ наадата суох. Огонньорбун ыла кэллим.
        - Эн кэргэннин, ол биьиги манна хорготон арыгылата олорор уьубут дуо? - Клеопатра еьургэммиттии санарбыта.
        - Мин огонньорум бугун манна кэлэн арыгы ылан барбыта дуо?
        - Кэлэн барбыта. 3 бытыылканы ылбыта.
        Ити тыллары Марыына себулуу истибэтэгэ. Кини Болуодьата теье да улуу арыгыьыт буолбатар, арыгы истэгинэ утуенэн тохтооччута суога, истэ да иьэн бара турааччы. "Билигин эмиэ тохтообот киьи буолар буоллага" диэн Марыына хомойо санаабыта.
        - Клеопатра, эн мин ого сааьым дьуегэтэ буоллагын дии. Аны кэлэн кердеетегунэ, туох да иьин арыгыны биэрээйэххин, - Марыына харагар уу-хаар баьан кердеспутэ.
        Клеопатра арыгы атыылыырын сагалыан иннинэ, бэйэтигэр маннык сыал туруоруммута: "ким да буоллун, барыларыгар атыылыам. Син биир кэргэттэр, ийэлэр кэлэн дьоммутугар арыгыны биэримэн диэн кердеьуехтэрэ. Онно кинилэр кердеьуулэрин ылыммаппын. Барыларыгар атыылыы туруом" диэн.
        - Марыына, эн огонньорун манна кэлэн арыгы кердеетегунэ, кини харчылаах буоллагына арыгыны син биир биэриэгим.
        - Туох да? - Марыына соьуйа туспутэ. - Клеопатра, хайдах итинник гынагын. Мин эрим кыра оголордоох. Того мин огонньорбун арыгы айагар умса анньаары гынагын?
        - Мин эмиэ кыра оголордоохпун. Кинилэр иннилэрин туьугар мин арыгы атыылыыбын. Кинилэр улааталларыгар харчы наада. Ону эн эмиэ ейдуехтээххин.
        Ити тыллар Марыынаны суускэ биэрбит курдук охсубуттара. Еьургэнэн икки харагын уутэ кестубэт буолбута:
        - Дьэ керуехпут. Ким оголоро бутэьик ытыылларын. Арыгы атыылааннын, дьон тылыгар бараннын, дьоллоох ологу олоруон диэн санаабаппын... - диэбитинэн Марыына ааны хайа быраган тахсыбыта.
        "Кер да маны, ессе кыраабыт буола-буола! Эн кырыыскар мин силлиибин" диэбитинэн Клеопатра хос ортотугар туран хаалбыта.
        
        Дьэ ити куннэртэн туун да буоллун кунус да буоллун Салгыновтар ааннара сабыллыбат буолбута. Уруккута ыьыах эрэ кун иьэр эбит буоллахтарына, билигин атын хартыына буолбута. Ыьыах ааспыта уонча хонно да, дьоннор иьэр санаалара тохтооботого. Иьээччилэр, оголорун-кэргэттэрин ытаппытынан, бутэьик харчыларын ууран туран кэлэн арыгы ылан бараллара. Ол онтон Клеопатра уерэрэ эрэ, теьенен дьон иьэр даганы - соччонон кини хармаана халынаан барбыта. Урут иэстэн иэскэ эрэ олорбут Салгыновтар, агыйах хонук иьигэр иэстэрин саппыттара, ессе дьиэлэригэр араас мааны малы-салы атыыласпыттара. "Бу сайын онорбут харчыбытынан, аны куьун массыына атыылаьыа этибит" - дэспиттэрэ.    
        Леонид сотору-сотору матасыыкылын мииммитинэн Бэстээххэ баран, хас да хоппо арыгыны атыылаьан агалара, ол ону Клеопатра уерэ-кете атыылыыра. Билигин дьиэлэригэр туун аайы арыгыьыт дьон кэлэр буоланнар, оголор аанньа утуйбат буоллулар. Тугэн кеьуннэгинэ, кунус дьон сырыыта аччаабыт эрэ кэмигэр утуйан ылаллара.    
        Ити кэмнэ дэриэбинэгэ "Салгыновтар арыгы атыылыыр буоллулар" диэн сурах таргаммыта. Иьээччи кэргэттэрдээх, тереппуттэрдээх дьоннор Салгыновтарга улаханнык естуйбуттэрэ.    
        - Керегут дуо, Салгыновтар арыгы атыылаан байан эрэллэр, - дэспиттэрэ.
        - Харах уутунан эргинэн дьолго тиийиэхтэрэ диэн санаабаппын. Теьелеех элбэх иьээччи кэргэттэрдээх дьон, арыгыьыт оголоох ыал, иьээччи дьонноох ого уегэн-таныйан, кыраан эрэллэрэ буоллар, - сорохтор иннэ дэспиттэрэ.
        - Ити арыгы атыылыыр туьунан Клеопатра толкуйдаабыт уенэ буолуохтаах. Кини туох дьоннордоого, хаайыылаах убайдардаага биллэр ини, - Клеопатра дьонун учугэйдик билээччилэр итинник диэн ырытыспыттара. - Леонид учугэй киьи, кини атыылыырга сепсеспете буолуо, ону дьахтарбыт истиэ баара дуо, атыылыахха диэн тыл кетехтеге дии.
        - Леонид ону кере-кере, билэ-билэ сылдьыбатага чахчы. Клеопатра угаайыытыгар киирдэ да буттэгэ. Багарбатагын да иьин тэннэ атыылыыр туьунан себулэстэгэ буолуо.
        Кырдьык Леонид, сытыары-сымнагас майгылаагын бу нэьилиэк дьоно бары билэллэр этэ. Ол иьин, Леонид дьон-сэргэ ытыктабылын ылара.
        Нэьилиэк урдунэн элбэх санатынан, этиьиигинэн аатырбыт Мотуруона эмээхсин уола арыгыны тохтоло суох испитэ хаьыс да кунэ буолла. Хайа ийэ огото арыгы иьэрин себулуе баара дуо, биллэн турар Мотуруона ол онтон санаата туьэн сылдьара. Хаста даганы уолугар "арыгы иьэргин тохтот" диэн кердеьен-ааттаьан керде даганы уола ону истиэ баара дуо. Хантан эрэ харчы булан, арыт-ардыгар ийэтиттэн харчы кердеен арыгылыы эрэ барбыта баар буолааччы. Мотуруона дьону кытта этиьэн, унсэн-харсан куруутун кыайбыта эрэ баар буолааччы. Онноогор былыр сэбиэскэй сагана совхоз председателин районнаагы дьаьалталарга унсэн, хаьыаттарынан суруйан улэтиттэн уьултарбыта. Онтон билигин соготох уолун кыайан тохтотор кыага суох.
        Ол иьин Мотуруона ыксаан нэьилиэк баьылыгар тиийэн улахан унсуу туьэрбитэ:
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис, барытын кере-билэ, истэ сылдьарын буолуо. Клеопатралаах Леонид Салгыновтар, арыгы туочукатын арыйаннар, арыгыны аьагастык атыылыы олороллор. Дьону арыгылатар улэлэрэ кунустэри-тууннэри куестуу оргуйар! Итини тохтоттоххуна эн эрэ тохтотор кыахтааххын... - Мотуруона харагар уу-хаар баьа-баьа Сэмиэн Сэмиэнэбистэн кердеспутэ.
        Сэмиэн Сэмиэнэбис, Мотуруона уола арыгыны таптаан иьэрин билэр этэ, арааьа уола арыгылаан кэбиьэн, бу эмээхсин ону тохтотоору кэлэн турар диэн аьынардыы санаабыта.
        - Сеп, Мотуруона ити дьыаланы мин быьаарыагым.

    0
  • Магри
    17 ноября 2018  

    Бэртээхэй кэпсээн. Салҕыытын күүтэбит

    0
  • Маайа
    17 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • xampax
    19 ноября 2018  

    Бэт олоххо баар кэпсээн эбит

    0
  • .
    19 ноября 2018  

    Ждём

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    20 ноября 2018  

    ***

        Салгыновтар дьиэ кэргэн, биир сарсыарда эрдэ турдулар. Леонид, бугун матасыыкылын мииммитинэн Бэстээххэ баран арыгы атыылаьыахтаах. Онтон Клеопатра дьиэ дьиэлии, оголорун кере хаалыахтаах.
        Сарсыардаанны аьылыкка халбаьыы, сыр сиэтилэр, кофе истилэр. Уруккута эбитэ буоллар маннык кунду, сыаналаах астары аьыа суох эбиттэр: халбаьыыны, биирдэ эмэ буолар бырааьынньыкка эрэ харахтаан керееччулэр. Билигин харчылара элбээн, маннык сыаналаах асьы кун аайы сиир буолбуттара. Онноогор бэгэьээ хатыыс хара искэгин килиэпкэ сыбаабыттара.
        Аьылык кэнниттэн, Клеопатра ыскаабыттан харчы ороон, Леонидка атыылаьаргар диэн биэрээри аага олордо. Ол олордохторуна, аан арылла тустэ, нэьилиэк ага баьылыга Сэмиэн Сэмиэнэбис киирэн кэллэ. Бачча элбэх харчыны аага олороллорун керен соьуйуон соьуйда, бэл харага уоттаммыт курдук буолла.
        - Хайа, бу ыаллар,сурага, байбыт уьугут дуу? Туох сонуннааххыт? - Сэмиэн Сэмиэнэбис ыйыталаста.
        - Ээ, хантан байыахпыт баарай? Хас да сылы быьа мунньуммут харчыбытын аага олоробут, - Клеопатра аат эрэ харата хоруйдаата.
        - Мин иьиттэхпинэ, эьиги арыгы атыылыыр буолбут уьугут дуу? Дьон беге кэлэн унустэ, - Сэмиэн Сэмиэнэбис дьоьуннанан туран, кытаанахтык эттэ. - Бу от улэтигэр дьоннор улэлээбэккэлэр, арыгылыы сылдьаллар. Урут хаьан да маннык буолбат этэ. Туксу! Дьону иирдэн бутун! Арыгыны атыылыыргытын тохтототун.
        Ити тыллар, Клеопатра сурэгэр уотунан хаарыйардыы ыардык иьилиннилэр. Баьылык кэлэн бобор буоллагына, арыгы атыылыыр туочукабытын сабар буоллага диэн санаата тустэ.
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис, биьиги ус оголоохпут. Улэтэ суохпут. Оччого хайдах аьаан-таннан олоруохпутуй?
        - Дьэ ону билбэппин. Эьигиннээгэр ыарахан олохтоох дьон бааллар. Холобур ити Сиидэрэптэр 7 огону иитэллэр, агалара кэмиттэн-кэмигэр ыарытыйар. Улэбит суох диэннэр арыгы атыылыы барбаттар дии. Син дьон тэнинэн оттоон-мастаан астарын булуналлар.
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис, баьаалыста бобуман. - Клеопатра харагар уу-хаар баьа-баьа кердесте-ааттаста.
        Сэмиэн Сэмиэнэбис, тойон киьи сиэринэн дьоьуннаахтык туттан аан диэкки барда. Тахсаары туран:
        - Чэ, мин этэрбин эттим. Учугэйинэн тохтотуоххут диэн эрэнэбин. Тохтоппотоххутуна улуустан милииссийэлэри ыныраммын атыылыыр арыгыгытын барытын уоппустаан ылыам, - диэтэ уонна дьиэттэн тахсан барда.
        Салгыновтар уйаларыгар уу киирдэ. Дьэ арыгынан эргинэн, байан-тайан эрдэхтэринэ, биир улахан мэьэй уескээтэ. Харчыны уйэгэр биирдэ таптаатын да, харчыттан хаьан да аккаастаммат буоллагын. Леонид соччо улаханнык кыьаллыбат курдук, онтон Клеопатра олох ыксаата. "Бэйи эрэ, Сэмиэн Сэмиэнэбиьи харчыны таптыыр киьи диэччилэр. Арай бэрик биэрдэхпинэ ылыа дуо?", - диэн Клеопатра иьигэр санаата.
        - Леонид, арыгыны атыылыырбытын туох да иьин тохтоппоппут.
        Леонид тугу эрэ иьигэр ер согустук санаата, онтон сыыйа сымнагастык санарда:
        - Онтон баьылык кэлэн бобор буоллагына, тохтотор буоллахпыт дии. Аны милииссийэлэнэннэр суукка-сокуонна эппиэттэтэ сылдьыахтара.
        - Суох! - Эмискэ багайы Клеопатра куустээхтик хаьыытаата. - Харчы бу баар. Леонид, эн билигин Бэстээххэ бар, уонна биир саамай сыаналаах, кунду коньякта атыылас.
        - Бай, ол коньягы иьээри гыннын дуо? - Леонид кэргэнэ этэр тылларыттан соьуйа тустэ.
        - Хайдах иьиэхпиний? Хаьаанныттан ол мин арыгы иьэр буолбуппунуй? Биир дьыала баар, кэллэххинэ кэпсиэгим, - Клеопатра, кэпсэтии буттэ диэбиттии, оронугар баран сытынан кэбистэ.    
        Леонид хаьан кэргэнин тылыттан тахсыбыта баарай. Кэргэнэ "ууга ыстан" да диэтэгинэ, чахчы ууга да ыстаныах эбит. Онон, бугун кэргэнэ эппит сорудагын толоро, матасыыкылын собуоттаан Бэстээх диэкки айанныы турда.
        Кэргэнэ барбытын кэннэ, Клеопатра оронугар сытан толкуйга тустэ. "Бу арыгыны атыылыырбытын элбэх киьи себулээбэт буолуохтаах. Куруутун маннык уегуллуугэ сылдьыах буоллахпыт дуу?" - диэн иьигэр санаата. Ол эрэн, байар умсулгана улахан киэн. Дьоннор байаарылар уораллар, халыыллар, онноогор дьону елереллер. Бу ааспыт 90 сылларга, бандьыыттааьын, халааьын олус диэн элбии сылдьыбыта. Телевизор сонуннара куну быьа ону эргитэ сылдьан кэпсииллэрэ. Клеопатра "хата манна чуумпу дэрибинэгэ олорорбут да учугэй эбит" диэн саныыра, куоракка киьи-киьиэхэ кыыл буолбут диэн куттанара. "Дьоннор байаарылар уораллар-талыыллар. Онтон мин улэлээн харчыланар буоллагым дии. Арыгы атыылыыр да улэ. Суох, мин арыгы атыылыырбын ким даганы тохтотуо суога", - диэн иьигэр улахан сыал туруоруммута.
        Клеопатра бугун туннугуттэн арахпата. Хаьан Леонид Бэстээхтэн кэлэрин куутэр. Оо, кууттэххэ бириэмэ баран испэтин, чаьыы стрелката биир сиргэ тоьоголоммут курдук турар...
        Теье да уьуннук кууттэрдэр, киэьэлик, Леонид Бэстээхтэн тигинээн кэлбитэ.
        - Сакаастаабыт коньягым ханна баарый? - диэбитинэн, Клеопатра коньягы ыла охсубута. Биэс сулустаах, уон сыл сир анныгар хараллыбыт коньяк эбит. "Учугэй коньяк" диэбитэ.
        Клеопатра, киэьээнни аьылыгын Леонидка аьаппакка да, хоьугар киирэн мааны былааччыйатын кэппитэ, ааспыкка атыыласпыт французскай духуунан ыстарыммыта уонна коньягын кыбыммытынан дьиэттэн тахсан барбыта. Дьиэлээхтэриттэн кини ханна барбытын ким да билбэккэ хаалбыта.

    0
  • мин
    20 ноября 2018  

    салгыытын куутэбит)

    0
  • Маайа
    20 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • Григорий 1977
    20 ноября 2018  

    Дьэ бэт кэпсээн эбит, авторга Бар5а Махтал!!! Салгыытын куутэбит

    0
  • Маайа
    21 ноября 2018  

    Салгыытын хаьан суруйагын

    0
  • Мария
    22 ноября 2018  

    Олус учугэй кэпсээн, салгыытын куутэбит...

    0
  • Киэсҥ
    23 ноября 2018  

    Бэт кэпсээн
    Салҕыытын күүтэбит

    0
  • Хоту 97
    23 ноября 2018  

    Салгыытын ситэр оьуобай кэпсэн эбит

    0
  • Мила
    23 ноября 2018  

    Үчүгэй баи кэпсээн. Кытаат, эбэһээт ситэрээр

    0
  • .
    24 ноября 2018  

    Суттэ ду

    0
  • dan_n
    25 ноября 2018  

    Хайа ааптарбыт сюттэ дуу. били кэпсээннээх ньургун диэн киьи курдук буолаары гынна быьыылаах :)))))

    0
  • Кыыс
    25 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    25 ноября 2018  

    Дорооболорун. Куттаныман, долгуйуман. Кэпсээни син биир тиьэгэр диэри тиэрдиэгим. Бырагыам суогаsmiling face with smiling eyes

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    25 ноября 2018  

    ***

        Сэмиэн Сэмиэнэбис саас ортолоох, сахага уьун унуохтаах, куруутун дьоьуннаахтык тутта сылдьар киьи этэ. Уруккута оскуолага учуутал, онтон оскуола директора буолбута. Арай быйыл нэьилиэк баьылыгын быыбарыгар кыайан, баьылык кириэьилэтигэр олорбута. Инникитин ессе улуус баьылыга буолар, онтон табылыннагына куоракка багар министр буолуом этэ диэн былааннаага. Урдук дуоьунас, баай-дуол кини ейун иирдибитэ.
        Дьиэтигэр кэлэн, Сэмиэн Сэмиэнэбис, аьын астанан аьыы олорбута. Кэргэнэ, Раиса Степановна соготох кыыстарын Лилияны кытта Сочига сынньана кеппутэ. Хас сайын аайы, кини согуруу эрэ барара. Хайыахтарай, кыахтаах, харчылаах дьон кетен эрдэхтэрэ диэн нэьилиэк олохтоохторо ордугургуу санааччылар.    
        Эмискэ ааны кэлэн ким эрэ тонсуйда. Киэьэлик баччаларга киниэхэ ким да кэлээччитэ суога. Сэмиэн Сэмиэнэбис эмиэ нэьилиэккэ туох эрэ быьылаан тагыстага дуу, эбэтэр эмиэ Салгыновтары унсэ кэллэхтэрэ дуу диэн санаата.
        - Да, да. Аан аьагас, киирин, - аьыы олорбут остуолуттан турбакка даганы хаьыытаата.
        Аан арылла тустэ, Клеопатра Салгынова киирэн кэллэ. Киэргэниэгин киэргэммит, минньигэс духуу сытынан анылыйа сылдьар, ессе илиитигэр коньяк тутуурдаах.
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис, мин эйиэхэ кэпсэтэрдээх кэллим, - Клеопатра, ымайыагын ымайан туран албыннаспыт куолаьынан санарда. - Остуолга олоробун дуо?
        Клеопатра туох кэпсэтэрдээх киирбитин, Сэмиэн Сэмиэнэбис иьигэр сэрэйдэ. Арааьа бэрик биэрээри гыннага дуу, эбэтэр бэйэтин биэрээри гыннага дуу диэн уерэ санаата. Сэмиэн Сэмиэнэбис харчыттан да, дьахтартан да хаьан да аккаастаммыта диэн суога. Кэргэнэ суох кэмигэр дьиэтигэр дьахталлары агалан хоннорооччу.
        - Хата сепке кэллин дии. Соготох аьыырбын олох себулээбэппин, киьи кэпсэтэ-кэпсэтэ аьыахтаах буоллага дии. Кэл олор чэйдиэххэ, - Клеопатраны остуолга ынырда уонна туран ыраас тэрилкэгэ ыьаарыламмыт хортуосканы кутта. - Бу хортуоска буьарбытым, бэйэбин ууннэрбит хортуоскабыт.
        Клеопатра хаьан даганы бу ыалга сылдьа илигэ. Кердегунэ олус тупсагай, аныгылыы тутуулаах дьиэлээх эбиттэр. "Эргиэммит табылыннагына, байдахпытына, бу ыалтан хаалсыбакка биьиги даганы маннык дьиэлэнэр инибит" диэн санаабыта. Хаьаайын уерэ-кете остуолга ынырбытыгар, маарыын кэлэригэр симиктибитэ ааста. Остуолга кэлэн олорбута, агалбыт коньягын остуолга лас гына тыастаахтык уурбута.
        - Рая баар да? - Айагылыы сатаан, Клеопатра Сэмиэн Сэмиэнэбис кэргэнин ыйыппыта. Раиса Сочига сылдьарын бэркэ диэн билэр этэ. Ол эрэн кэпсэтиини сагалаары итинник ыйыппыта.
        - Раиса кыыспытын кытта Сочига кеппуттэрэ 3 кун буолла, - Сэмиэн Сэмиэнэбис итии ууттээх чэйин сыпсырыйа-сыпсырыйа хоруйдаабыта. - Соготох хааламмын чункуйдум. Хата киэьэбин киэркэтэр, кэпсэтэр догор кэллэ диэн уерэ санаатым.
        Сэмиэн Сэмиэнэбис, Клеопатра агалбыт коньягын ымсыырбыттыы керде. Суругун ааган баран:
        - Тыый, олох сыаналаах аьы агалбыт эбиккин дии, - туран сервантан икки коньяк иьэр бокалы агалан остуолга уурда. Коньягы арыйан, бокалларга кутуталаата.
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис, мин эйигин олох уруккуттан убаастыы керебун. Эн курдук киьи баар буолан, оскуолабыт сайдыбыта, теье да ыарахан 90-с сыллар турдаллар, эн таас оскуоланы туттарбытын. Нэьилиэккэ эн баьылык буолбуккуттан, мин олуьун диэн уербутум. Эн баар буоланнын, биьиги нэьилиэкпит сайдыага, - Клеопатра албыннаьан элбэх тылы кута-симэ олордо. Дьигинэн кини, Сэмэн Сэмиэнэбиьи ис-иьиттэн олох себулээбэт этэ. Маннык эрэ албыннаьан, иннин ылабын диэн саныыра.    
        Ити эппит тыллара Сэмиэн Сэмиэнэбис кулгаагар олус минньигэстик киирдилэр:
        - Оо, утуе тылларын иьин махтанабын, Клеопатра! Чэ, бу бокаллары кетеген кэбиьиэххэ, - Сэмиэн Сэмиэнэбис мырдыччы тутта-тутта бастакы бокалы иьэн кэбистэ, остуолтан огуурсуну ылан сокуускалаата. Кырдьык, бастакы бокаллар киьиэхэ кытаанахтык киирээччи, онтон улам холуочуйан бардахха, кытаанагар кыьаллыбат буолагын, хата испит арыгын минньигэс амтаннанааччы.
        Клеопатра, уруккута, коньягы ончу себулээбэт этэ. Коньягы эрэ буолуо дуо, арыгыны барытын себулээччитэ суох. Амтанын олох абааьы керере. "Дьоннор арыгы тугун себулээн, эккирэтэ сылдьан иьэллэрэ буоллар" диэн саныыра.    
        - Кистэл буолбатах, Сэмиэн Сэмиэнэбис, мин эйиэхэ улахан кердеьуулээх кэллим. Маарыын сарсыарда кэлэн, "туочукагын сап" диэбиккиттэн олуьун диэн хомойдум. Мин туочукабын инникитин улэлэтэр былааннаах этим. Онон, бука диэн баьаалыста, саптарбатын эбитэ буоллар диэн кердеьебун, - Клеопатра албыннаьыагын албыннаьан, Сэмиэн Сэмиэнэбис диэкки мичээрдии-мичээрдии керутэлээтэ.    
        - Клеопатра, мин биир бэйэм ити арыгы атыылыыргын туох да иьин утарбаппын ээ. Бу нэьилиэккэ, дьоннор арыгыны истиннэр да испэтиннэр, мин онтон кытыым да кыьыйбат. Син биир урут-уруккуттан испит дьон иьэ да туруохтара. Иьэллэрин боп да, бобума да - булан испиттэрэ эрэ баар буолааччы. Арай нэьилиэк олохтоохторо, "туочуканы саптар" диэн кердеьеннер ити маарыын сарсыарда эйиэхэ тиийбитим, - Сэмиэн Сэмиэнэбис ейдетен биэрэрдии, сымнагастык быьаарбыта.
        - Олохтоохтор угустэрэ арыгыны иьэллэр ээ. Арыгыны себулээн иьэр буоллахтарына, того ону бопсо сатаатын? Биир уеруулэрин быьыма ээ, - диэбитэ Клеопатра.
        - Ити этэрим курдук, мин иьэллэрин утарбаппын. Иьэр дьоннордоох кэргэттэр, тереппуттэрэ иьээччи оголор, иьэр оголордоох тереппуттэр тууннэри-кунустэри, улэбэр да буоллун, дьиэбэр да буоллун миэхэ кэлэн унсэллэр, - диэбитэ ага баьылык.
        Сэмэн Сэмиэнэбис дьыаланы атыннык эргитээри албыннаан кубарыппыта. Кырдьыгынан эттэххэ, манна дьиэтигэр ким да кэлэн унсээччитэ суога. Маннык улахан тойонно дьиэтигэр кэлэннэр тубугурдээччилэрэ суога, тойон киьи улэтиттэн атын кэмнэ кэлэн супсугурдэллэрин себулээччитэ суога. Арай, дэн кэриэтэ, улэтигэр кэлэн агыйахта унсэ сылдьыбыттара.    
        Клеопатра дьыалам хаахтыйаары гынна диэн иьигэр аймана санаата, уонна бокаллары коньягынан толортуу-толортуу:
        - Чэ, оччого кэпсэтиини атыннык кэпсэтиэххэ. Чэ, маны кетеген кэбиьиэх, - диэбитэ, уонна иккиэн бокалларын охсуьуннаран бараннар. - Сэмиэн Сэмиэнэбис, эн биьикки ейдеех дьоммут. Ейдуур буолуохтааххын, бу мин арыгы атыылыырым миэхэ улахан барыстаах. Ол барыьым - эйиэхэ да барыс буолуон сеп. Ити атыылыырбыттан аьыыр айахпар, таннар танаспар, дьиэ кэргэммэр син ботуччу харчы киллэрэбин. Ол киирбит харчыттан, эйиэхэ бырыьыан курдук харчы бэрсиэм.
        Ити тыллартан Сэмиэн Сэмиэнэбис харага сырдыырга дылы буолбуттара, онтукатыттан кыбыстыбыттыы эгис гыммыта:
        - Клеопатра, билинни уйэгэ харчыны бары себулуубут. Харчы барыбытын дьоллоох онорор. Бэйи эрэ, туох диэххэ себуй. Толкуйдуу туьуем. - диэбитэ уонна биир толору согус бокалы куттан хантатан кэбиспитэ.
        Ону утуктэн, Клеопатра эмиэ бокалын хантатан кэбиспитэ. Номнуо испит ус бокал коньяга тебетугэр тахсыбыт этэ. Санаата-оноото биллэ кетегуллубут, хамсанара чэпчээбит курдук этэ.
        - Чэ, Сэмиэн Сэмиэнэбис, туох диэн быьаарыннын? Дьолбун быспат инигин? - Туох диэн бу киьитэ уердэр дуу, сордуур дуу диэн кыайан тулуйбакка Клеопатра ыйыппыта.
        - Харчыттан аккаастаммаппын. Харчы барыбытыгар наада. Онон арыгы атыылыыр туочукан салгыы улэлээтин диибин.
        Ити тыллартан Клеопатра уеруутуттэн халлаанна кетуен кыната суох буола туспутэ:
        - Иэхэйби-иин, Сэмиэн Сэмиэнэбис. Эйиэхэ улаханнык махтанабын. Хайаатар да киирэр харчыттан эйиэхэ чаастаан бэрсиэм! - Клеопатра дьолломмут куолаьа тута биллэр этэ. Арай биир санаа кинини суем тутар этэ. - Мин саныырбынан, бу арыгы атыылыырбын, инникитин элбэх киьи бопсуох курдук. Нэьилиэк олохтоохторо айдаарыахтара, багар улуус киинигэр уеьээнни тойотторго унсуу туьэрэн ыытыахтара диэн куттанабын. Ол оннук унсуу туьэрэр куннээх буоллахтарына, эн киэн билсиилээх киьи миэхэ кемелеьуен этэ дуо?
        - Дьэ, ити дьыаланы быьаарыахха сеп буоллага, - диэбитэ Сэмиэн Сэмиэнэбис уонна чочумча тугу эрэ толкуйдуу туьэн баран эппитэ: - Ескетун бу киэьээ эн манна миигин кытта олорсо туьэр буоллаххына ити дьыаланы мин быьаарыам. Кырдьык мин билсиим киэн. Мин манна соготох олорон хааларбыттан чункуйабын. Олорон салгыы ону-маны кэпсэтиэххэ, иьиэххэ.
        "Бу киьи атын туох эрэ былааннаах быьыылаах", - диэн Клеопатра иьигэр сэрэйбитэ. Сэмиэн Сэмиэнэбис дьахталлары таптыырын кини билэр этэ. Ол эрэн, тапталлаах кэргэнигэр теье да бэриниилээгин иьин, байар улускэнин багатыгар хааларга санаммыта.
        - Сеп, мин хаалабын.
        - Чэ, бэрт. Эн биьи мантан туун ессе да "кэпсэтэрбит" киэн, - дии-дии Сэмиэн Сэмиэнэбис кулэн сатараппыта.
        Дьэ, ити курдук Клеопатралаах Сэмиэн Сэмиэнэбис салгыы олороннор буолары-буолбаты мээнэ кэпсэтэ олорбуттара. Сотору Клеопатра агалбыт арыгытын тобоголообуттара. Холуочуйбут санааларыгар, ессе эбии иьиэхтэрин багарбыттара. Сэмиэн Сэмиэнэбис ункучагар туьэн ессе биир коньягы хостообута, кини куруутун маннык хаьаас арыгылаах буолааччы. Арыгыларын салгыы испиттэрэ.
        Клеопатра хаьан да маннык элбэх арыгыны испэтэх буолан биллэ итирбитэ. Умулла-умулла ейденен кэлэр курдуга. Биирдэ ейдуурунэн туохтан эрэ иккиэн кулэ агай олорор курдуктара, биирдэ ейдуурунэн иккиэн куустуьан туран тугу эрэ ункуулуур курдуктара. Онтон тулата барыта умуллан хаалбыта. Салгыы туох буолбутун тугу даганы ейдеебет...

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    25 ноября 2018  

    ***

        Сарсыарданан, 5 чаас сагана, Клеопатра уьуктан кэлбитэ. Бээьээ испит арыгытыттан тебете ыагастаах уу курдук дьалкыннаан, куускэ да куускэ ыалдьара, сурэгэ елехсуйэрэ. Тебетун ыарыытын тулуйумуна харагын ер кыайан арыйбакка сыппыта. Кэмниэ кэнэгэс, туох баар кууьун ылан харагын арыйбыта, хаьан да хоммотох дьиэтигэр утуйа сытар эбит. "Хайа, бу ханна утуйа сыттахпыный. Саатар туун кэтэр ночнойбун да кэппэккэ, ого курдук сыгынньах сытар эбиппин дии..." - диэбиттии сааппыт курдук суорганын буруммутэ.    Арай ейдеен истибитэ, кехсутугэр утуйа сытар муннун тыаьа иьиллибитэ. "Леонид хаьан да мунна тыаьааччыта суога дии, туох буолан тыаьаатагай. Арааьа аьары сылайан мунна хаьынырыыр буоллага дуу" - диэн саныы-саныы кэннин диэкки эргиллэн кербутэ, уонна хаьан да соьуйбатагын соьуйда - Сэмиэн Сэмиэнэбис утуйа сытар эбит!
        Клеопатра соьуйбут омунугар, сурэгэ айагынан тахса сыспыта. "Пахайбын даганы! Аата сурун! Хайдах маннык буолбутай?! Хайдах манныкка мин тиийдим?!" - диэн саныы-саныы бэйэтэ-бэйэтиттэн сааппыта. "Кун бугунугэр диэри, Леонидым барахсантан ханнык да атын эр киьини билбэтэгим. Саатар булан ылбыт киьим да баар ээ" - диэн санаат, сиргэнэн сэниэтэ суохтук кыланан ылбыта.
        Клеопатра кыланар куолаьын истэн, Сэмиэн Сэмиэнэбис аа-дьуо уьуктан кэлбитэ, уонна Клеопатра диэкки мичээрдии-мичээрдии кербутэ:
        - Хайа, чыычаах, хайдах утуйдун? Сана орон хайдах эбитий? - диэн Сэмиэн Сэмиэнэбис хайдах эрэ эмиэ да эгэлээхтик, эмиэ да таптыырдыы ыйыппыта.
        Клеопатра сааппыт омунугар тугу санарыа баарай, санарбатага. "Дьэ буолар да эбит. Бу кэнниттэн Леонидым харагын, оголорун харахтарын хайдах керебун", - диэн санаабыта.
        - Хайа, того санарбаккын? "Учугэйдик утуйдун дуо?" диибин ээ.
        - Ага, син учугэйдик утуйдум быьыылаах, - диэн Клеопатра аат эрэ харата хоруйдаабыта.
        Сэмиэн Сэмиэнэбис уутун хамматах быьыылаах этэ. Харагын симэн, салгыы утуйбутунан барбыта.
        Ол сытан, Клеопатра ейугэр угус элбэх санаалар кетен туспуттэрэ: "Бэгэьээ манна бэйэм бага санаабынан коньяк тутуурдаах кэлэн, бу киьини арыгылаппытым. Сэмиэн Сэмиэнэбис хара кууьунэн миигин хаалларбатах буолуохтаах, кини оннук киьи буолбатах. Ол аата бэйэм кенул еттубунэн хааллагым. Хайдах бу дьиэгэ хаалан бу киьини кытта хоонньоьорбун олох ейдеебеппун. Арыгы киьини итинник абылыыр да буолар эбит", - диэн санаабыта. Онтон ону-маны толкуйдуу туьэн баран, хайдах эрэ санаата чэпчээбит курдуга: "Чэ, буолар буолбутун кэннэ хайыам баарай? Инникитин, бу Сэмиэн Сэмиэнэбиьи кытта догордостохпуна, кини мин атыыбар-эргиэммэр кемелеьуе буоллага. Кини улууьунан-куоратынан тойон билсиитэ-керсуутэ элбэх. Арыгы атыылыырбын тохтотоору гыннахтарына кини хата дурда-хахха буолуо буоллага" диэн уербут курдук санаммыта. "Саамай сурунэ - Леонидым эрэ билбэтин", - тыл таьааран ботугураабыта уонна салгыы утуйан хаалбыта.
        Сарсыарданан, кун илинтэн куерэйэн тахсыыта, 9 чаас сагана Сэмиэн Сэмиэнэбис улэтигэр бараары, будильнига тыаьаабытыгар уьуктубута. Клеопатраны уьугуннарбыта:
        - Тур, Клеопатра, мин улэбэр бараары гынным. Чэйдиэххэ, - диэбитэ уонна Клеопатра уоьун дагайан ууран ылбыта.    
        Клеоптрага бу тымныы уостартан олус куьаган амтан кэлэр курдуга. Ол эрэн, кини байар улускэнин бага санаатыгар, багарбатар даганы, утары уураьарыгар эрэ тиийбитэ.
        Оронтон тураннар аа-дьуо чэйдээбиттэрэ. Клеопатра, сааппыт санаатыгар, тугу да санарбатага.
        - Клеопатра, мин эйигин дьиэгэр массыынан быраган биэриэм.
        - Суох-суох, дьиэбэр бырагыма, дьиэбэр бэйэм барыам, - диэн Клеопатра аны дьонум массыынаттан тахсарбын кердехтерунэ иэдээн буолуо диэн кыбыста санаабыта. Онтон, чочумча буолан баран, аны бу дьиэ олбуоруттан тахсарбын дьон кердегунэ, ону-маны сурах таргата сылдьыахтара диэн санаабыта. - Миигин массыынанан, дьон кербет сиригэр бырагаар. Дьиэбэр сатыы ол сиртэн барыагым.
        Сэмиэн Сэмиэнэбис "бу дьахтар керсуулэьэн кэлэрин дьонуттан кистиир буоллага", - диэн ейдеебутэ. Клеопатраны массыынатыгар олордон, дьон кербет сиригэр илдьэн туьэрбитэ. Тахсарыгар:
        - Клеопатра, ессе да керсер инибит? - диэбитэ.
        Клеопатра тугу да санарбатага. Туспут сириттэн дьиэтин диэкки хаама турбута. "Тиийдэхпинэ Леонидка тугу даганы кэпсиэм суога", - диэн санаатыгар буккулла буккулла дьиэтигэр кэлбитэ.
        Дьиэтигэр киирэригэр, кэргэнэ Леонид аан таьыгар керсубутэ. Кини бу туун аанньа утуйбатах быьыылаах этэ, харага кып-кыьыл этэ. Тууну быьа арыгы атыылаьа кэлбит дьонно, арыгы атыылаабыта биллэр.
        - Хайа, догоччуок, Клеопатра, бу ханна сырыттын? Того дьиэгэр хоммотун? Биьигини куттаатын дии, - Леонид кэргэнин аймана керсубутэ. Леонид Клеопатратын керен уербут омунугар, сыллаан ылаары гыммытыгар, Клеопатра киэр хайыьан кэбиспитэ.    
        - Убайбар Буеккэлээххэ сырыттым. Бэгэьээ санаам оонньоон. кинини кытта коньяк истибит. Эн олус чункук киьигин, миигин кытта арыгыны сатаан испэт буоллагын. Ол иьин, кинини кытта тэннэ исиьэ-исиьэ ону маны кэпсэттибит, - диэн туох да буолбатагын курдук албыннаан кубарыппыта. - Хайа беелуун туун теье арыгыны атыылаатын? Харчы теье киирдэ?

    0
  • Маайа
    25 ноября 2018  

    Салгыытын суруй куутэбит

    0
  • Виктория
    25 ноября 2018  

    Кэтэьэн богобт дооо кытаат суруйан ис

    0
  • Хоту 97
    25 ноября 2018  

    Салгыытын кутэбит

    0
  • Виктория
    26 ноября 2018  

    Сериал курдк куутэбн серияларбнsmiling face with open mouth and cold sweat

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    26 ноября 2018  

    ***

        Дьэ куннэр-хонуктар кетен ааьан испиттэрэ. Самаан сайын бутэн, кемус куьун кэлэн, хаар туьэр кэмэ биллэ чугаьаабыта. Сайынны сынньалан, от улэтин кэнниттэн, дьоннор кыстыктарыгар киирээри бэлэмнэнэн барбыттара. Тэрилтэ улэьиттэрэ, уьун кэмнээх уоппускаларын кэнниттэн улэлэригэр тахсан, хамнастара кэлэн, ол быыьыгар сайыны быьа туттарбыт ууттэрин харчыта кэлэн ас-уел, харчы биллэ элбээн барбыта.
        Салгыновтар буоларын курдук арыгыларын атыылыы олорбуттара. Арай сайын бутуутэ, дьон арыгы атыылаьаллара биллэ агыйаабыта. Сайын бутуутэ харчы хаьан багарар бутээччи. Харчыта суох, иэс суруттара сатыыр дьонно арыгыны хаьан да биэрээччилэрэ суох. Багар, арыгытын ылан баран, харчытын телуе суога диэн истэригэр сэрэхэдьийэллэр этэ. Ол эрэн арыгы атыытын тохтобула бэрт кыратык эрэ тохтоон ылбыта. Сотору кэминэн, дьоннор хамнастара кэлбитэ. Арыгы атыытын улэтэ улэтин салгаабыта...
        Билигин кинилэр туохтан да куттаммакка, аьагастык атыылыы олороллоро. Туохтан куттаныахтарай, нэьилиэк баьылыга Сэмиэн Сэмиэнэбис бэйэтэ "арыгыны атыылаан" диэн араначчылаабытын кэннэ. Ол манньатыгар Сэмиэн Сэмиэнэбис биирдэ эмит Клеопатраны кытта кистээн керселлер этэ. Клеопатра теье даганы бу киьини ис-иьиттэн себулуу кербетер, сирэйин мырдыччы тутта-тутта керсе барарыгар эрэ тиийэрэ. Биллэн турар, Леонид тугу даганы сэрэйбэт этэ. Арай кэргэнэ сотору-сотору ханна эрэ баран кэлэрэ, уксун улуус киинигэр киирэрэ. Леонид "Ханна бардын?" - диэн ыйыттагына, "Улуус киинигэр дьуегэлэрим эрэ элбэхтэр дии, онно баран сэргэхсийэн кэлэбин. Бу нэьилиэккэ магаьыынна да барарбын кыбыстар буоллум ээ, дьон кереннер уегуехтэрэ", - диэн хардарара Клеопатра. Кырдьыга ким билиэ баарай, Клеопатра улуус киинигэр бардагына, кэнниттэн Сэмиэн Сэмиэнэбис батыьан киирэрин.
        Оголор да улаатан бардылар. Улахан уол Владик быйыл 10-с кылаас огото буолла. 10-с кылаас огото диэн - улахан ого буоллага. Ардыгар Клеопатралаах Леонид биир эмэ туун утуйан сынньанаары гыннахтарына, Владик туран арыгы атыылыыр. Ол ийэтин уураага этэ: "Улахан уолгун дии, бугун туун арыгыны эн атыылаа. Харчыны аага уерэнэрин, инники олоххор да туьалаах буолуога", - диирэ. Уьуну-киэни толкуйдуур, ейдеех уол Владик дьоно арыгы атыылыылларын олох себулээбэтэ. Себулээбэтэр да хайыай, ого аата ого, ого тереппуттэрин талаахтаабат буоллага.     Орто уол Костя - 7-с кылаас уерэнээччитэ буолла. Костя уол - дьоно арыгы атыылыылларыгар-атыылаабаттарыгар ончу кыьаллыбат этэ. Кини иьэ эрэ тот буоллун. Уьун куну быьа дьоно быйыл атыыласпыт DVD диэннэрин керен тахсара. DVD сана олоххо кэлбит буолан, бу тэрил ахсааннаах эрэ дьонно баара. Ол быыьыгар музыкальнай центр диэннэригэр, араас омук муодунай ырыаьыттарын истэрэ. Онтон тапталлаах кыра кыыстара Саргы да уулаатан испитэ. Аныгы оголор тургэнник улааталлар, унуогунан номнуо ийэтин ситэн эрэр. Куннэрэ-ыйдара буолбут кыыстарыгар, тереппуттэрэ, кини тугу багарбытын барытын атыылаьан иьэллэрэ. Куруук минньигэс аьынан аьаталлара, таннарыгар араас мааны танаьы кэтэрдэллэрэ. Былыырыынныга эрэ диэри боростуойдук танна сылдьыбыт кыыстара, быйылгаттан харахха биллэ тупсубута.
        Хаар туьуутэ, сайыны быьа мунньубут харчылара биллэ элбээбитэ. Ол иьин, Леонид куораттан массыына атыыласпыта. Хайа мунун матасыыкылы миинэ сылдьыай. Уонна, биллэн турар, кыьынны кэмнэ атыылаьан агалар арыгыларын хайдах матасыыкылынан тиэйиэй.
        Салгыновтар биллэ байан-тайан, харчыланан барбыттарын нэьилиэк дьоно ордугургаан кэпсэтэллэр:
        - Керегут дуо? Салгыновтар ааттарын билбэт буола байан эрэллэр. Куораттан иномарка массыына суурдэн агаллылар, - дэспиттэрэ.
        - Соьуйан-соьуйан соьуйбат да буоллубут. Сайыны быьа арыгыны хороччу атыылаатылар буолбатах дуо! Уонна хайдах массыына ылыммат буолуохтарай, ылаллар буоллага, - дэспиттэрэ сорохтор.
        - Того итинник дииргит биллэр буоллага. Эьиги кэргэттэргит арыгыны испэттэр, ол иьин эьиэхэ кинилэр байаллар эрэ, дьадайаллар эрэ онно ончу кыьаллыбат буоллаххыт! Онтон мин огонньорум буолуохсут арыгыны кинилэртэн ылан куруутун ылан иьэр, - харагын уутун сотто-сотто диэбитэ биир арыгыьыт киьи кэргэнэ.
        - Ага баьылыкпыт Сэмиэн Сэмиэнэбис кинилэри тохтотуох аатырбыта агай, кыайан тохтоппото быьыылаах, - дэспиттэрэ сорохтор.
        - Сэмиэн Сэмиэнэбис ол кинилэргэ того кыьаллыай. Багар кини бэйэтэ кинилэртэн арыгы ылан иьэрэ буолуо, - биир чобуо тыллаах киьи эппитэ.
        - Бутун эрэ Сэмиэн Сэмиэнэбис ол хаьан итирик сылдьарын кербуккутуй? Кини арыгы иьэр кэргэттэрэ да, аймахтара да суох. Ол иьин кыьаллыбат буоллага! - дэспиттэрэ Сэмиэн Сэмиэнэбиьи билээччилэр.
        Ол эрэн, Клеопатра Сэмиэн Сэмиэнэбиьи харчынан уонна бэйэтинэн мэниэлээн атыылаьан ылбытын ким билиэ баарай. Сэрэйэн да кербеттер этэ.

    0
  • Хоту 97
    27 ноября 2018  

    Олох куутэбин салгыытын

    0
  • Маайа
    27 ноября 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • Виктория
    27 ноября 2018  

    Уджээ утйаары сытан аагаары гыммытм нету дии

    0
  • Сэмэн Сэмиэнэбис
    28 ноября 2018  

    дьэ чахчы клеопатра эбит

    0
  • Клеопатра
    28 ноября 2018  

    Сал5ыытын куутэбит

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    28 ноября 2018  

    ***

        Марыына бугун киэьээни аьылыгын астаан баран, оголорун кытта агалара улэтиттэн кэлэрин куутэ олордо. Болуодьа бугун котельнайга улэлиир смената 7 чааска бутуехтээх этэ. Киэьээ 8 чаас буолла, агалара кэлбэтэ... "Бу киьи ханна сылдьан хойутаатагай", - диэн Марыына муодаргыы санаата. Болуодьата бу сайын Салгыновтартан хороччу арыгыны таьан, унту иьэ сылдьыбыт кэмнэрдээгэ. Ол эрэн, кэнники кэмнэргэ арыгы испэтэ биллэ ырааппыта.
        Киэьээ 9 буолла, агалара суогун курдук суох. Эмискэ Марыына ейугэр "Арба хамнас кэлэр кунэ буоллага дуу бугун. Сатана киьитэ онтукатын сууйа сырыттага", - диэн санаа кетен киирдэ. Ол санаатыттан Марыына ис-иьиттэн тырыттан кэллэ. "Бугун эмиэ итирик кэлэр муна буоллага дуу?", - диэн хомойо санаата. Урут Салгыновтар арыгы атыылаабат эрдэхтэринэ, агалара хамнаьа кэллэр эрэ, киниэхэ агалан барытын туттарааччы. Онтон билигин хамнаьын ыллар эрэ, Салгыновтарга баран арыгы ылар. Салгыновтар Болуодьага айагар куустэринэн арыгы куталларын курдук саныы-саныы, кыьыйан сутуругун куускэ тутунна.
        - Оголоор, бугун агагыт эмиэ итирик кэлэр буолла быьыылаах. Бэйэбит да аьыагын.
        Агатын саамай таптыыр кыыстара Сардаана, агата теье да итирдэр куруутун агатын диэкки буолааччы:
        - Мама, папа кэлэрин куутуеххэ ээ... - Сардаана агатын аьыммыта буолла.
        - Тохтуо эбээт. Арыгытынан утахтанан тот кэлэр ини, - Марыына кыьыйан кыыьыгар бардьыгынаан кэбистэ. Того кыыьыгар кыыьырбыта эбитэ буоллар, ого барахсан туох буруйа кэлиэй...
        Ити курдук Марыына оголорун кытта киэьээнни аьылыктары киэьээ лаппа хойут аьаан бараннар, телевизорга кестер ол-бу киинэлэри керен бараннар, ороннорун оностон утуйдулар. Марыына кэргэним туун кэлэн, ааны тонсуйан оголору уьугуннарбатын диэн, ааны хатаабата.
        Туун уеьун лаппа ааьыыта Болуодьа дьиэтигэр киирэн кэллэ. Марыына сэрэйбитин курдук Болуодьа итирик этэ. Оронугар кэлэн сыппытыгар айагыттан арыгы сыта биллэрдик кэлэрэ. Марыына ол сыты олох себулээбэтэ:
        - Эмиэ арыгылаан кэллин дуо?!
        - Ээ, уолаттары кытта кыратык испитим, - итирэн саната егуллубэт буолбут Болуодьа, аа-дьуо сыыйан санарда.
        - Кэм буолан истэхпит. Хамнаьын кэллэ дуо?
        - Кыра аванс огото кэлбитэ...
        - Онтукан ханнаный? Агал манна, - Марыына суостаахтык эппитэ.
        - Ээ, итиннэ сиэппэр баара буолуо...
        Итини истээт, Марыына ойон туран кэргэнэ кэтэн кэлбит танаьын сиэбин барытын хаьыста, хантан да харчы булбата. Багар сыыьа кербутум буолуо дуу диэн, иккис тегулун хасыьан керде. Харчы суогун курдук суох...
        - Харчын ханнаный?! Сиэпкэр суох дии! - Марыына эригэр бардьыгынаата.
        Ити тылларга Болуодьа тугу да хоруйдаабатага. Итирик киьи номнуо утуйбут этэ. Марыына итирик киьиттэн ыйыталаьан хайыа баарай, теттеру оронугар кэлэн сыппыта. Улага диэкки хайыьан харагар уу-хаар баьан ытаан сынсыйан киирэн барбыта.

        Ити кэмнэ, Болуодьаны кытта котельнайга бииргэ улэлиир атаьа Айах Уйбаан дьиэтигэр атагар нэьиилэ уйуттар буолан кэлэн, дьиэтин аанын сурдээх куускэ тонсуйбута. Агабыт эмиэ итирик кэллэ диэн оголоро куттананнар, тиистэрэ титирии сыппыта. Агалара испит буоллагына, бугун эмиэ ыар, киьи утуйбат туунэ буолар буолбут диэн куттаммыттара. Уйбаан арыгыны куьаганнык иьэрэ. Итирдэр эрэ улахан айдааннаах буолара:кэргэнигэр илиитин кетегере, оголорун елердуу куттуура, тууну быьа дьиэтигэр утуйбакка иьити-хомуоьу алдьатара.
        Аанчык куттана-куттана оронуттан туран, багарбатар даганы ааны арыйарыгар тиийбитэ. "Чэ тулуйан-тулуйан кэлбитим. Бугун да тулуйар инибин", - диэн, иьигэр теье да куттаннар, эрэх-турах санаммыта.
        - Тугуй, миигин эмиэ итирик кэлиэ диэн куутэн утуйбат эрээригин, того ааннын ер да арыйбаккын! - диэн хаьыытаабытынан, бардамнык туттан, Уйбаан дьиэтигэр киирэн кэлбитэ. Сирэйэ-харага буорайбыт этэ. Аара кэлэн иьэн сиргэ охтубута, танаьыттан-сабыттан тута биллэрэ, соно барыта хаар буолбут этэ.
        - Миэхэ бардьыгынаама! Ааны арыйдым буолбатах дуо?! - Аанчык эригэр утары бардьыгынаабыта. - Ороннор баран утуй.
         - Того миигин утута сатыыгын?! Хата мин арыгы испиппэр уердун ини. Мин суохпуна атын эр дьону кытта дьэргэннии сылдьыбытын буолуо!
        Уйбаан, итирдэгинэ кэргэнин сымыйанан ону-маны толкуйдаан, кунуулээбитэ буола сатааччы.
        - Ииримэ! Онон-манан кииримэ-тахсыма! Сытаннын утуй диибин дии! Оголоргун куттаама. - Аанчык кэргэнин сонун уста сатаабыта.
        - Миигин манна утутан бараннын, утуйбутум кэннэ эр кердуу бараарыгын, утута сатаатагын дии..! - Уйбаан хаьыытаабыта.
        Аанчык ити тылларга кэнники аахсыбат да буолбута. Кэргэнэ итирдэгинэ итинник фантазията оонньоон кунуулууруттэн сылайбыта, аахсан да туьа суогун билэр. Хата бостуой кэргэнин сутуругун билиэ.
        - Хамнаьын кэлэн маннык арыгылаатын ини. Харчыгын агал! - Аанчык эрин харчытын кердеебутэ.    
        - Харчыны хаьан мин эьиэхэ агалбатагым баарай. Миэхэ иитиллэн олороннут ессе миигин меге сатыыгын, - диэбитинэн, Уйбаан сиэбин хастан, уктан кэлбит харчытын барытын ылан ыьан кэбиспитэ. Ыспыт харчыта онон-манан ыьыллан, сорого остуолга, сорого олоппоско, сорого муостага саккыраьан туспуттэрэ.
        Уйбаан сурдээх киитэрэй уонна бэйэмсэх киьи, куруутун атын дьон харчытыгар арыгылыыра. Хаьан да кини бытыылка туруорбута диэн суога. Буоларын курдук бугун арыгылыыр астарын барытын Болуодьа туруорбута. Болуодьа сурдээх дэлэй киьи, ол иьин бугун дьиэтигэр хамнаьын ордоруммакка тиийдэгэ.
        - Бу киьи иирдэ дуу?! Ессе "иитэн олоробун" диэбит буола-буола. Сааппакка оголоргун аьаппакка олор ээ... - Аанчык ити тыллары еьургэнэ истибитэ.
        - Акаары дьахтар мин бэлэммэр олоро-олорогун ол-бу диэн санарыма! Мин суогум буоллар аччыктаан айаххын халлаанна аппытын ырааппыт буолуо этэ... - диэн Уйбаан ону-маны санаран киирэн барбыта.    
        - Эн суогун буоллар, биьиги чуумпу олоххо олорон абыраныа этибит... - Аанчык иьигэр тута сылдьыбыт санаатын эттэ. - Оччолоогу улаханы иитэн олоробун диир буоллаххына, арахсан бар ээ. Эйигинэ суох биьиги сынньаныа этибит.
        - Атын эр буланнын абыранар инигин.
        - Эйигин эр киьи бараммыт уьу дуо? Булуллуо! - Ити тыллар теье да итирик Уйбааны кыынньыылларын билэ-билэ, Аанчык суостаахтык этэ.
        Онно керуе этигит, ити тыллартан Уйбаан хайдах курдук оргуйан турбутун. Олорбут олоппоьуттан омуннаахтык ойон турда, уонна кэргэнин Аанчык диэкки ынан тиийбитинэн уна харагын охсон саайда. Соьуччута бэрдиттэн, Аанчык сатаан аьаран биэрбэтэ. Охсуллубут кууьуттэн сиргэ охтон тустэ.
        - Ессе туох диигин?! Абааьы дьахтара! - дии-дии Уйбаан, охто сытар Аанчыгы сирэйигэр ытыьынан сырбаталаата.
        - Айыккабыын даа! Ыыт миигин! - дии-дии Аанчык сарылыы-сарылыы ытаата. Ол кердеьерун эрэ буолуохсут истиэ баара дуо.
        - Сааппат сирэй! Хантан миигиттэн куотар уьугунуй? Тыыннаахтыы мин эйигин ыытыам суога! - диэбитинэн Уйбаан иирбит киьилии ессе ордук уордайан турда. Атын ыстааныттан курун ылан, охто сытар кэргэнин кыра ого курдук курунан таьыйда.
        - Елерер буоллаххына елер миигин! Тыыннаагым тухары эйигин кытта аны бу дьиэгэ хонуом суога! - Таьылла-таьылла, Аанчык кыьыытыттан кыланна.
        "Агабыт ийэбитин елерен эрэр" диэн куттананнар кыргыттара оронноругар куустуьан баран ытаьа сыттылар. Урут агалара ийэлэрин кыратык кырбаан баран тохтуур буолара. Онтон бугун тохтуур санаата суох курдук. Иьигэр абааьы киирбиттии бииртэн биир охсуута ессе куустээх буолан биэрдэ.
        - Елер миигин! Сиэхсит! - диэн ийэлэрэ елер-тиллэр икки ардынан, дьиэ эркиннэрэ сатарыахтарыгар диэри сарылаата.
        14 саастаах улахан кыыстара Лена, ийэбин елерер буолла диэбитинэн туох баар кутталын быраган туран оронуттан ойон турда. Оьох иннигэр сытар хардагаьы ылан, ийэтин урдугэр кырбыы сыппыт агатын тебетугэр огуста. Уйбаан тебеге охсуллан тохтуу тустэ, тутан турбут курун ыьыктан кэбистэ уонна ейун сутэрэн унан тустэ.
        Охтон туспут эрин ыарахан ыйааьынан анныгар, Аанчык ытыы-ытыы сытта. Ытаан-ытаан харагын уута да кэлбэт буолбут курдук. Ол эрэн кыьыытыттан иэрийэ-иэрийэ сытта. Лена ойон кэлэн агатын ийэтин урдуттэн сыгарытан кэбистэ, уонна ийэтин сыллыы-сыллыы:
        - Ийээ... Ийэкээм... Тур. Кини аны эйигин тыытыа суога.
        Хайа ийэ огото кэлэн сыллыы-сыллыы уоскутарыттан уоскуйбатага баарай. Аанчык аа-дьуо ытыырын тохтотто. Сиргэ олорон эрэ харагын сотунна уонна эттэ:
        - Турун уонна таннын. Бу туун манна хоммоппут. Бардыбыт. Сотору ейун булан уьуктан кэллэгинэ, ессе уордайан кырбыа буоллага.
        Лена балтын оронуттан туруоран таныннарда. Кыра кыыс Айта агатын кере-кере эттэ:
        - Мама, папабыт елбут быьыылаах, - диэтэ.
        - Уен елбет. Сыттын. Бу туун манна хоммоппут, - диэбитэ.
        Ити курдук Аанчык икки кыргыттарын батыьыннаран туунну тонуу хаары кэьэ-кэьэ дьуегэтигэр Марыынага хоно кэлбитэ. Аанчык бу дойдуга кийиит этэ, аймахтара суога. Уруккутун да кэргэнэ кырбаатагына, куруутун Марыынага хоно кэлэрэ.
        Ааны тонсуйбуттарыгар Марыына бэрт улгумнук ааны арыйбыта:
        - Хайа, агагыт кэлэн эмиэ сугуннээбэтэ дуо? Мин Болуодьам эмиэ итирик кэлбитэ. Сатаналар ол аата эмиэ иккиэн истэхтэрэ дии, - диэбитэ Марыына уонна салгыы: - Киирин. Билигин орону бэлэмниэм.
        Ити курдук, кинилэр Марыынага хоммуттара. Болуодьа сарсыарда улэтигэр барбыта, онтон Аанчык кыргыттара Марыына оголорун кытта аргыстаьан оскуолалаабыттарын кэннэ, Аанчыктаах Марыына остуолга утары керсен чэйдии олорбуттара.
        - Марыына, керегун дуо мин сирэйбин? Бу курдук сирэйбин дьаабылаата, - Аанчык дии-дии кегербут харагын имэринэн ылбыта.
        - Сатана киьитэ кэбилээбит дии, - Марыына дьуегэтин аьынан уеьээ тыынан ылбыта. - Аанчык, эн кинини маннык эрэйи керуен кэриэтэ арахсыбытын ордук буолуо эбит.
        - Оо, дьэ этэрин этэгин да... Икки оголоох сылдьан ханна арахсан барыамый?
        - Мин эн курдук тулуйуом кэриэтэ, арахсыбытым ырааппыт буолуо этэ.
        - Теье да багарбытым иьин, кыайан арахсар кыагым суох. Кини миигин биир илиитинэн таьыйар, биир илиитинэн имэрийэр. Дьигинэн Уйбаан соччо куьагана суох киьи ээ. Ити истэгинэ эрэ итинник дьаабыланар. Ейдеегер багас учугэй киьи, - диэбитэ Аанчык, уонна тугу эрэ толкуйдуу туьэн баран оргууй агай сибигинэйэн эппитэ: - Уонна туох да диэбит иьин, мин кинини таптыыбын...
        - Чэ, хайыахпыт баарай. Биьиги дьахталлар таптал диэн бараммыт, харахпытын симэрбитигэр эрэ тиийэр буоллахпыт, - Марыына дьуегэтин ейдууругэр эрэ тиийбитэ. - Эн Уйбаанын иьэрин тохтоттоххуна эрэ, маннык кырбаммакка, дьоллоохтук олоруон этэ...
        Ити тыллары истэн Марыына, Салгыновтары саныы туспутэ. Бу нэьилиэккэ Салгыновтар арыгы атыылыыр буолуохтарыттан, иккиэннэрин эрдэрэ арыгыны иьэллэрэ элбээбитэ. Ол иьин Марыына Салгыновтарга естуйэрэ, кыьыйдар да хайыа баарай...
        - Истэгин дуо, Аанчык, Салгыновтар арыгы атыылыылларын иьин ити эн Уйбаанын итирэн кэлэн кырбаатага. Мин Болуодьам эмиэ иьэрэ элбээтэ, - Марыына кыйахаммыттыы сана аллайда.    
        - Кырдьык оннук. Салгыновтар арыгы атыылыылларын тохтотуохха баара! Оччого эрэ бу нэьилиэккэ ил-эйэ олохтонуо.
        - Тохтотоору баьылыкка, милииссийэгэ унсэ сатаатыбыт даганы, хайдах да кыайан тохтоппотубут, - диэтэ Марыына, уонна толкуйдуу туьэн баран, маннык диэн эттэ: - Аанчык, оччотугар эн биьи маннык гыныахха. Биьиги иьэр кэргэннээх дьахталлар бэйэбит баран, Клеопатраны кэьэтэ туьэн бириэххэ. Оччого эрэ ейденер буолла быьыылаах ити дьахтар.
        - Бай, оттон Клеопатра дьуегэн буолбатах этэ дуо? - Аанчык соьуйа тустэ.
        - Мин кэргэммин арыгылатар киьини аны дьуегэ диэн билинэн буппутум. Эн кэргэннин да арыгылатар киьи - кини баар. Бараммыт кэьэтиэххэ! - Марыына омунугар остуолтан ойон турда.
        - Кырдьык оннук гыныахха! Кэьэтиэххэ кинини! - Аанчык себулэспитэ.

    0
  • xampax
    28 ноября 2018  

    Дьээрэ

    0
  • Маайа
    29 ноября 2018  

    Клеопатра арыгыьыт буолара буолуо иэдээн

    0
  • Мин
    30 ноября 2018  

    Продолжение?

    0
  • Нана
    1 декабря 2018  

    Айуу айа уьуннук да кэтэьиннэрэр

    0
  • Анна
    1 декабря 2018  

    Салгыытын🙏🏻🙏🏻🙏🏻

    0
  • Читатель
    1 декабря 2018  

    Ждем продолжения

    0
  • Мими
    1 декабря 2018  

    Кун аайы киирэн керебун да дальше суруйбатах ду

    0
  • Эбээ
    1 декабря 2018  

    Оо эмиэ суох эбит дии

    0
  • Ждун
    3 декабря 2018  

    Тыый, да бу? Салгыыта ханнаный?

    0
  • Вика
    4 декабря 2018  

    Клеопатра диэн а так наьаа нрк аат дии. Ама иннк дьиннээхтии аат баар да

    0
    • ext_vk_58559485aUjMJ
      5 декабря 2018  

      Вика, Клеопатра диэн дьииннээхтии баар историческай аат. Египет царицатын аата. Саха сиригэр да агыйах итинник ааттаах дьон баарын истэн билэбин.

      0
  • .
    4 декабря 2018  

    Сутэрдии суттэ

    0
  • Ganna35
    4 декабря 2018  

    Хайа буттэ да?

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    5 декабря 2018  

    ***

        Бугун сарсыарда Леонид сана массыынатын суурдэн Бэстээххэ атыы-тутуу атыылаьа барбыта. Суох бугун кини арыгы атыылаьа барбата. Дьиэлэригэр хопполоох дьааьык элбэх этэ. Кеннеру куннээги сиир астарын атыылаьа диэн барбыта. Кинилэр ыал бу нэьилиэк магаьыыныттан аьаабат буолбуттара. Байбыт дьон хайыахтарай, киэн сиртэн кунду аьынан эрэ аьыыллара. Уонна, биллэрин курдук, бу нэьилиэк магаьыыныгар киирэн, дьонно-сэргэгэ кестуехтэрин да багарбаттара. Куруутун кинилэри кынчарыйа кереллере, кэннилэриттэн сибигиниьэллэрэ, сорох сытыы еттулэрэ сирэйгэ да санараллара. Ол кэриэтин киэн сиртэн атыылаьан агалбыт ордук.
        Сарсыарда, Клеопатра утуйа сыттагына, оголоро Костялаах, Саргы оскуолаларыгар барбыттара. Онтон улахан уол Владик дьиэтигэр хоммотого. Дьонноро арыгы атыылыылларын себулээбэккэ, ардыгар табаарыстарыгар хоно барар этэ. Чэ улахан ого булан сылдьыа дэьэллэрэ. "Сотору оскуолатын бутэрэн куоракка барыа, кенул олоххо сылдьарга уерэннин", - дииллэрэ тереппуттэрэ.
        Клеопатра туун хойукка диэри арыгы атыылаабыт буолан, бугун хойукка диэри утуйда. Эбиэт буолара чугаьына, дьэ оронуттан ендейен сууна-тараана сырыттагына ааны кимнээх эрэ арыйаннар киирдилэр. Кербутэ, Марыыналаах Аанчык кинини бэрт куьаганнык кербутунэн аан боруогар тураллар эбит.
        - Хайа, "дьуегэ", тууну быьа биьиги эрдэрбитин арыгылатан бараннын, сана утуйан тура сылдьагын дуу? - Диэн Марыына сурдээх куьаган куолаьынан санарда.
        - Мин эйиэхэ дьуегэн буолбатахпын! Ааспыкка миигин уегэн-кыраан барбытын кэнниттэн дьуегэ диэн эйигин билиэхпин да багарбаппын, - диэн Клеопатра ес сага буолан хардарбыта.
        - Ааспыкка кыраабыт кырыыьым эйиэхэ тиийбэтэх буоллагына, биьиги атыннык аахсардыы кэллибит! - Марыына хаьыытаабыта.
        - Мин дьиэбиттэн киэр барын!
        - Утуенэн барбат ыар ыалдьыттар буолан эйиэхэ кэллэхпит буолуо! - Марыына суостаахтык Клеопатра диэкки кере-кере эппитэ.
        Ити тыллартан Клеопатра сурэгэ ере мехсе туспутэ: "Бу дьахталлар аны ким да суогуна аны миигин кырбыы кэллэхтэрэ дуу", - диэн куттана санаабыта.
        Ити айдаанна тугу да санарбакка турбут Аанчык эмискэ санаран-инэрэн, кутан-симэн киирэн барда:
        - Керегун дуо, Клеопатра, мин харахпын. Беелуун кэлэн огонньорум Уйбаан миигин кырбаата. Ити барыта эн утуегуттэн!
        - Эн огонньоргор мин кууспунэн айагар арыгы кутан биэрбэтэгим уонна ойоххун тиийэн кырбаа диэн кикпэтэгим... - Клеопатра туох да буруйа суох киьилии, куотунардыы эппитэ.
        - Эн бу нэьилиэккэ дьону арыгылатар буолуоххуттан ыла, биьиги утуйар уубут уу да буолан буттэ... Туксу, сеп буолуо! Хаьаанна диэри маннык олох салганан барыай! - Марыына хаьан да улаханнык хаьыытаабат бэйэтэ, хаьыытаан того барбыта.
        Итини истэн Клеопатра оноро-оноро омуннаахтык кулбутэ:
        - Барахсаттар, эьиги миигин тохтотоору манна кэлэн турагыт дуо? Мин тыыннагым тухары, ким да миигин тохтоппот кыыс огото эбитим буолуо, - диэбитэ Клеопатра.
        Ити тыллартан Марыына кыыьыран Клеопатраны сирэйгэ ытыьынан таьыйан сырбаппыта. Онно кемелеен Аанчык Клеопатра баттагар туьэн, сиргэ соьон туьэрбитэ.
        - Хайа, бу тугуй?! Иирдигит дуо?!
        - Байар улускэнигэр иирбит киьи эн бааргын, - дии-дии Аанчык Клеопатраны сирэйигэр сутуругунан охсуолаабыта. - Беелуун туун мин огонньорум миигин маннык кырбаабыта. Эн даганы сутурук "минньигэс" амтанын бил ээ!
        Син ер согус Клеопатраны бу икки дьахталлар кырбыы туспуттэрэ. Клеопатра хаьан да маннык кырбанар диэни билэ илигэ. Сирэйэ-харага уотунан аьыйбыта. Ынчыктыы-ынчыктыы, быарбар эрэ охсуолаабатыннар диэбиттии, сиргэ тенкейен сыппыта. Аны кехсутун атахтарынан тэбиэлээбиттэрэ.
        - Айыккабы-ыыын да! Туксун тохтоон! Мин эьигини иэстэьиэм! Ситиьиэм! - кырбанарын быыьыгар Клеопатра саана сыппыта.
        Охсуолуу-тэбиэлии тууьээт, кырбыылларыттан сылайан, дьахталлар тохтообуттара. Хамсаммыт омуннарыгар суустэригэр келеьуннэрэ туспутэ.
        - Кырбанар-охсуллар аьыытын бил! Эн атыылыыр арыгыны биьиэхэ итиннээгэр ыарахан охсууну агалар! - дии-дии Марыыналаах Аанчык дьиэттэн тахсан барбыттара.
        Клеопатра дьиэ ортотугар ытыы-ытыы сытан хаалбыта. Кини ыарыытыттан ытаабат этэ. Маннык атагастаабыттарыттан, сиргэ тэннээн туьэрбиттэриттэн абаран ытаабыта. Уйэтигэр хаьан даганы ким даганы киниэхэ маннык илиитин кетеге илигэ. Куруутун "мелтех эрэ дьоннор кырбаналлар" диэн иьигэр сэтэрии саныыра.
        Теье уьуннук итинник сиргэ сыппыта эбитэ буоллар, эмискэ ойон турда. Сирэйин да сууммакка, баттагын да кеннеруммэккэ, аан таьыгар вешалкага ыйанан турбут сана атыыласпыт шубатын кехсутугэр бырагынаат дьиэтиттэн ойон тахсыбыта.
        Аара суурэн агылыы-агылыы, ыксалыттан хаарга охтон будуруйэн ылан, нэьилиэк хонтуоратыгар кэлбитэ. Аан таьыгар олорор секретарьга да кыьаллыбакка, быьалыы Сэмиэн Сэмиэнэбис хоьугар кетен туспутэ. Сэмиэн Сэмиэнэбис кинини керен соьуйбута, омунугар бэл ачыкытын ненуе кыарагас харахтара кэнии туспуттэрэ.
        - Хайа, Клеопатра, бу туох буоллун?! - диэн соьуйбуттуу эппитэ. Онтон тохтуу туьээт, сибигинэйэн эппитэ: - Клеопатра, мин эйигин бу хонтуорага кэлбэт буолаар диэбитим дии. Эн манна кэлэргин дьон биллэгинэ иэдээн буолуо. Эн биьи керсуулэьэрбитин билиэхтэрэ.    - Тохтоо, санарыма! - диэбитэ Клеопатра, онтон уоьун быьа ыстыы-ыстыы ытаан марылаппыта: - Мин кырбанным. Марыыналаах Аанчык дьиэбэр кэлэннэр миигин кырбаан бардылар.
        - Оо, буолан истэхпит. Бука диэн, сэрэйдэххэ, арыгын айдааныттан кырбаатахтара.
        - Оннук... Ити дьыаланы мин хаалларыам суога! Мин эйигиттэн субэлэтэ кэллим. Улуус суутугар унсуу туьэрэбин. Ону суруйарбар кемелес, - Клеопатра син уоскуйа туспутэ.
        - Сууттаьагын дуо? Кэбис сууттаьыма ити аайы.
        - Бай, ол того? Миигин хас кэлбит-барбыт оччого кырбаан ааьар дуо? - диэн кыьыйбыт омунугар бардьыгынаан эппитэ.
        - Эн, биири ейдее. Эн сокуону кэьэн тураннын, туох да лицензията суох арыгыны атыылыы олорогун. Ол дьахталлар "арыгы атыылыырын иьин кырбаабыппыт" диэн этиэхтэрэ дии. Оччого ханнык да суут-сокуон, прокурор эн иннигэр буолуо суога, - Сэмиэн Сэмиэнэбис бэрт дьоьуннаахтык туттан олорон эппитэ.
        - Оччогуна мин кинилэри убайдарбынан кырбаттарыам!
        - Ити эмиэ сыыьа этии буолла. Убайдарын ол дьахталлары кырбыы сылдьыахтара дуо? Кырбыыр тугэннэригэр, онноогор буолуох улахан алдьархай тахсаарай... Чэ туох да буолбатагын курдук санаан кэбис, - диэн Сэмиэн Сэмиэнэбис Клеопатраны бэркэ таптаабыттыы керен олорон эппитэ. - Чэ, уоскуй, харагын уутун сотун. Хата эн биьи билигин улуус киинигэр киириэххэ эрэ. Онно бугун гостиницага бэлэм хос кэтэьэн сытар.
        Клеопатра уоскуйбута. Сэмиэн Сэмиэнэбиьи кытта хонтуораттан тахсаннар, массыынага олорбуттара.

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    5 декабря 2018  

    ***

        Сарсыныгар Клеопатра дьиэтигэр кэлбитэ. Кэнники Клеопатра ханна хоно барарын Леонид ыйыппат буолбута. Маннык ыарахан улэгэ сылдьан дьиэтигэр тэьийиминэ, таьынаагы нэьилиэктэринэн дьуегэлэригэр куулэйдии барар диэн саныыра.
        - Хайа, оголор ханналарый?
        - Костялаах Саргы кулуупка концерт кере барбыттара. Владик беелуун туун эмиэ дьиэтигэр хоммото.
        - Хоммото даа? Иллэрээ кун эмиэ хоммотого дии. Бэгэьээ оскуолатыгар кэлбэтэгэ диэн учуутала эрийэ сылдьыбыта, - Клеопатра огом ханна суттэгэй диэн сурэгэ ытырбахтаан ылбыта.
        Ыксаан телефонунан Владик табаарыстарыгар, бииргэ уерэнэр оголоругар барыларыгар эрийтэлээбитэ. Бары биир киьи курдук "Владигы кербетехпут икки кун буолла" дэспиттэрэ. Салгыновтар уолбут суппут диэн уйаларыгар уу киирбитэ. Куну быьа нэьилиэги биир гына, билэр ыалларынан барыларынан кердуу сатаабыттара даганы, уолларын кыайан булбатахтара. Уоллара ууга тааьы бырахпыттыы сутэн хаалбыта. Улуустка эрийэннэр милииссийэлэри ынырбыттара. Бугун еребул кун буолан милииссийэлэр сарсын биирдэ кэлиэхпит дэспиттэрэ.
        "Миэхэ естуйэннэр, бу нэьилиэк дьоно огобун сиэтэхтэрэ" диэн аймана-аймана Клеопатра куну быьа ытаабыта. Хомойбут санаатыгар хоппоттон биир водканы ылан ытыы-ытыы испитэ.
        Сарсыныгар улуустан милииссийэлэр тахсаннар кердуур улэ бегену ыыппыттара, билэр-билбэт дьоннорун барытын доппуруостаабыттара. Ким даганы Владик ханна барбытын дуу, куоппутун дуу билбэт этэ. Милииссийэлэр нэьилиэк олохтоохторун кыттыьыннараннар 3 куну быьа кердеебуттэрэ даганы, хайдах даганы булбатахтара. Клеопатра оготун сутэрбит аьыытын угарытаары, 3 кун тохтоло суох арыгы испитэ. Теье да арыгы испитин иьин, кыайан уоскуйар кыага суога. Хайа ийэ оготун сутэрэн нагыллык олоруогай.
        - Иьиттигит дуо, Салгыновтар онорбут аньыылара-харалара барыта бэйэлэригэр тиийдэ буолбат дуо? Уоллара сутэн елбутэ-тыыннаага биллибэт, - диэн нэьилиэк олохтоохторо сэтэриир этилэр.
        - Того онно уердугут? Ол ого барахсан туох буруйа кэлиэй... Тереппуттэрэ онорор аньыыларыгар того кини эппиэтинэс сугуехтээгий? - Дэспиттэрэ сорохтор.
        Владик суппутэ бэьис кунугэр, кунус Клеопатра арыгы испитэ. Атыылыыр хоппотуттан бытыылкалары биирдии-биирдии хороччу хостоон, испитэ бугун бэьис кунэ. Биэс куну быьа ейе-мэйиитэ суох, ытыы-ытыы иьэн иьэрэ.
        - Догоччуок, Клеопатра, арыгы иьэргин тохтотуон этэ, - кэргэнэ Леонид кердеье сатаабыта. - Арыгы иьэргиттэн уолбут Владик кестен кэлбэтэ чахчы...
        - Мин дууьам ыарыытын чэпчэтээри иьэбин. Оччого эрэ уоскуйуох курдукпун. Арыгыны иьэрбин, эн, буойума, - диэбитэ Клеопатра харагар уу-хаар баьа-баьа.
    Ол кун Клеопатра кунус арыгы иьэн баран, холуочуйбут санаатыгар, багар бэйэм уолбун кердеен булуом диэбиттии, нэьилиэк устун уолун кердуу барбыта. Нэьилиэккэ билэр-билбэт ыалыгар, оскуолага, клубка тиийэн уолун ыйыталаьа сатаабыта да ким да билбэт этэ. Арай бары Клеопатраны сиргэммиттии уонна кэлэйбиттии кереллере. Клеопатра хаьан да арыгыны испэтинэн биллэр киьи этэ, холуочуйан баран нэьилиэги кэрийэ сылдьарыттан соьуйбуттара. "Чэ уолун сутэрбит санаатыгар хомойон арыгы истэгэ..." - диэн эмиэ да аьынар курдуктара.
        Эбиэт кэнниттэн, магаьыын аьылларын сагана аны магаьыынна тиийбитэ. Бу магаьыын куруутун элбэх киьилээх буолара, буолумуна, нэьилиэккэ соготох магаьыын буоллага. Куруутун буоларын курдук, бугун да элбэх киьи баар этэ.
        - Хайа, Клеопатра, того манна кэллин? Байыаххыттан ыла биьиги магаьыыммытыгар сылдьыбат буолбутун дии, - продавец Рита соьуйа керсубутэ.
        - Уолбун кердуу кэллим. Багар манна баара дуу?
        - Эн бу иирдин дуо? Эн уолгун манна хорготон олорор уьубут дуо? - Рита еьургэммиттии ес-сага эппиэттээбитэ.
        Ити кэмнэ магаьыынна Марыына баар этэ. Клеопатра диэкки бэрт еьуеннээхтик керен турара. Ааспыкка Клеопатраны дьиэтигэр тиийэн кырбаабытыттан хаапыла да сага кэмсинии кини сирэйигэр кестубэт этэ. Хата онорор аньыыларыгар танара кинини итинник накаастыыр диэн, иьигэр уерэр курдук сэтэрии саныыра.
        - Клеопатра, сааппаккын даганы! Итирэн бараннын уолгун манна кердуу кэллин дуо? - диэбитэ Марыына.
        - Сааппат сирэйдээх диэн - эн бааргын, - Клеопатра оргуйа туспутэ. - Ааспыкка миигин дьиэбэр кэлэн кырбаан, кыраан барбытын! Эн кырааннын, мин уолум суппутэ буолуо. Хата мин уолум суппутугэр, эн уердун ини!
        - Уерумунэ. Эн даганы дьон ийэлэрин-агаларын, кэргэттэрин, уолаттарын арыгылатаннын сутэртиирин буолуо. Эн да уолун суттун ээ! - Марыына суостаахтык хардарбыта.
        Ити тыллары истээт, ыар аьыылаах сурэхтээх Клеопатра ессе ордук кыыьыра, абара туспутэ. "Ессе туох диигин?!" диэн хаьыытаабытынан Марыына баттагар туспутэ. Икки дьахталлар иккиэн охсуьан киирэн барбыттара. Магаьыынна баар дьоннор бу маны керен туруохтара дуо, бары тумсэн кэлэннэр, икки дьахталлары араартаабыттара.
        - Сааппаккын даганы! Кыраабыт буола-буолагын, хара ыт! - диэн Клеопатра суоьургаммыта.    
        - Эн уолун суппутугэр мин уерэбин! Кэьэй! Танара барытын керен тэнниир, - диэбитэ Марыына, уонна магаьыынтан тахсан барбыта.
        Уоскуйа туьээт Клеопатра харагын уутун соттоот, магаьыынтан тахсан барбыта. "Бэйи эрэ, ханна барабыный? Убайбар Буеккэгэ барарым дуу? Ол кини тугу билбит уьу. Чэ баран саатар, кэпсэтэн, субэлэтэн кэлиим. Убайым муударай киьи. Кини кэпсиириттэн уоскуйааччым", - диэн санаабыта уонна атахтара Буеккэ дьиэтин диэкки салайбыттара. Буеккэ нэьилиэк кытыытыгар олорор этэ. Дьоннор киниэхэ мээнэ сылдьааччылара суога. Буеккэ куну быьа дьиэтигэр соготох олорооччу. Арай туох эмэ бытархай улэ кеьуннэгинэ дьиэтиттэн тахсан барааччы.
        Буеккэ дьиэтин диэкки хааман иьэн Клеопатра халлаан диэкки хантайбыта уонна иьигэр ботугураабыта: "Урдук Танара, баар буоллаххына миэхэ кемелес. Арыгы атыылыыры, мин биир бэйэм, аньыынан аагыммаппын. Арай дьоннор того "аньыы да аньыы" дэьэллэрэ буоллар, ону мин ейдеебеппун. Чэ, багар аньыы да буоллун. Ескетун мин уолум кестен кэлэр тугэнигэр, мин арыгы атыылыырбын ончу бырагыам. Андагайабын!" - диэбитэ уонна кириэс охсуммута. Уруккута Клеопатра хаьан да Танарага итэгэйбитэ диэн суога. "Танара баар" дэьэллэрэ даганы, кини кулгаагын эрэ таьынан истэн кэбиьэрэ. Кини ого сааьа ааспыт, сэбиэскэй кэмин сагана "Танара диэн суох" диэн уерэтэллэрэ. Багар ол иьин итэгэйбэтэ эбитэ буолуо. Онтон бугун, хаьан да итэгэйбэтэх Танаратыттан кердесте. Хайыай, кыьалгалаах киьи Танараттан, Айыылартан, иччилэртэн барытыттан кердеьееччу.

    0
  • Маайа
    5 декабря 2018  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    7 декабря 2018  

    ***

        Ер-етер буолбакка, убайын Клеопатра Буеккэ дьиэтин таьыгар кэлбитэ. Дьиэгэ киирээри ааны тардыалаан кербутэ. Аан хатааьыннаах этэ, "Бай, туох буолан Буеккэ аанын хатаннагай" диэн иьигэр муодаргыы санаабыта. Ааны тонсуйбутугар, ер буолбакка, Буеккэ ааны кэлэн арыйбыта.
        Буеккэ балта ытаабыт сирэйин керен соьуйбута. Бу уйэгэ хаьан да ытаабат, тимир курдук кытаанах балта туох буолан ытаатагай диэн Буеккэ харагар итэгэйбэтэгэ:
        - Клеопатра, бу туох буоллун? Того ытаатын?
        - Того ытаатын буолан? Эн киьи хайдах тугу да билбэккэ олорогун? - дии-дии Клеопатра харахтарыттан уу-хаар тохтон барбыта. - Хаарыаннаах огобун кемен бараммын ытыам суога дуо... Арыгы атыылыырбын, эн эмиэ утарар курдук тыллаьар этин. Хата балтын огото суппутугэр уердун ини...
        Арай, итинник дии-дии Клеопатра ытыы турдагына, хостон уьун унуохтаах эдэр ого тахсан кэлбитэ. Клеопатра харагын соттон кербутэ, уонна харагар итэгэйбэтэ. Соьуйуон иьин уола Владик илэ-бэйэтинэн турар эбит.
        -Владик! Бу хайдах-хайдагый... Туул дуу, илэ дуу?
        - Мама, мин Владикпын дии. Туох буоллун? - Владик ийэтин диэкки кере-кере, мичээрдии-мичээрдии эппитэ.
        - Эн суппутун 5 кун буолла дии. Иириэхпитигэр диэри кердеетубут дии! - Клеопатра соьуйбут омунугар уолугар хаьыытаабыта, онтон тохтуу туьээт бэркэ сымнаабыт куолаьыан эппитэ: - Огом сыыьа манна саьан олорогун дуо? - диэбитинэн Владигы кууьан ылбыта.
        Ити курдук уоллаах ийэ ер да куустуьан олорбуттара. Уола кестубутуттэн, Клеопатра атага сири билбэт буола уербутэ. Уеруутуттэн марылаччы ытаан киирэн барбыта. Ити буоллага дии - дьииннээх дьол диэн, харах уулаах дьол!
        Кэпсэтэн билбитэ, Владик дьоно арыгы атыылыылларын себулээминэ, бу манна убайыгар Буеккэгэ кэлэн хоммута 5 кун буолбут эбит. Буеккэ, бу манна Владик курээн кэлэн олорорун билбэтэх эбит, сурага "убайбар Буеккэгэ олоро бардым", - диэн албыннаабыт уьу.
        - Быраатым Владик манна кэлиэгиттэн, мин арыгы иьэрбин даганы бырахтым, - Буеккэ кэпсээн киирэн барда. - Арааьа дьиэбэр соготох олорорбуттан, арыгы диэннэрин иьэр эбиппин быьыылаах. Быраатым манна кэлиэгиттэн, арыгы туьунан санаабат да буоллум. Аралдьыйаммын абыранным. Хата бырааппынаан биьи манна ырыа бегену айдыбыт, ырыа бегену ыллаатыбыт. Хайаатар даганы, бырааппыттан учугэй ырыаьыт тахсыа диэн эрэнэбин.
        Буеккэ кырдьык ырыаны олуьун таптыыр киьи этэ. Быраатын Владигы, кыра эрдэгинэ, гитара бэлэхтээн оонньуурга уерэппитэ. Урут-уруккуттан айбыт ырыаларын барытын быраатыгар бэлэхтээн ыллаппыта.
        - Сатана дьоногут дии, дьэ. Миэхэ саатар тугу да кэпсээбэккит. Мин уолбун сутэрэммин биэс куну быьа ейе-тейе суох сырыттым, - диэбитэ Клеопатра. - Чэ, тоойуом, Владик, хомун дьиэбитигэр бардыбыт.
        Ити курдук Салгыновтар уоллара кестен бугун кинилэргэ дьоро киэьээ ууммутэ. Уербут омунугар, уонна маарыын Танара иннигэр андагарын ейдеен Клеопатра "Аны арыгы атыылаабаппын" диэбитэ, уонна ордон хаалбыт дьааьыгы убайыгар бэлэх ууммута.
        Онтон нэьилиэк олохтоохторо, Салгыновтар уоллара кестубут уьу диэн соьуйан-емурэн кэпсэппиттэрэ. Утуе санаалаах дьон уербуттэрэ, сорох Салгыновтарга естуйэр дьон хомойсубуттара. Онтон, бугун Клеопатра магаьыынна холуочук кэлэн айдаан тардан, охсуьан барбытын туьунан сурах нэьилиэк устун тургэнник таргаммыта. Бары эмиэ да кулуулээх, эмиэ да соьутуулаах сонуну истэн, уербут курдук ону эрэ ырытыспыттара. Арай Клеопатра оннук саакка киирэн, дьон сирэйигэр кестуен кыбыстар буолбутун ким билиэ баарай...

    0
  • ext_vk_58559485aUjMJ
    7 декабря 2018  

    ***

        Ити аймалганнаах айдаан кэнниттэн Салгыновтар агыйах хонукка арыгы атыылыылларын ончу тохтоппуттара. Тохтотумуна даганы, ейдуурбут курдук Клеопатра Танара иннигэр "Уолум кеьуннэгинэ арыгы атыылыырбын тохтотобун", - диэн андагайан турардаах. Андагар диэн толоруллаары андагар буоллага. Маннай утаа арыгы атыылаьаары испит дьон кэлэннэр тууннэри кэлэннэр, ааннарын тонсуйаллара. "Арыгы атыылаан буппуппут" дииллэриттэн хомойоллоро уонна таьынаагы нэьилиэккэ Испирдиэнэптэртэн арыгы кердуу бараллара. Таьынаагы нэьилиэккэ диэри хаамарга ыраах сир этэ. Бэркэ сурэгэлдьии-сурэгэлдьии да буоллар хаамсалларыгар эрэ тиийэллэрэ. Арыгы иьиэн багарбыт киьи ханна тиийбэтэгэ баарай. "Салгыновтарбыт барахсаттар утуе да дьон этилэр, ыксал буоллагына арыгынан салгаан абырыыр буолаллара", - диэн ахтар этилэр.
        Икки ый курдугунан, Салгыновтар арыгы атыылаан муспут харчылара баранан буппутэ. Син ботуччу харчы мунньуммут курдук этилэр даганы... Байан-тайан олорор кэмнэригэр минньигэс аьынан аьыырга, учугэйдик таннарга уерэммиттэрэ. Урут агалара котельнайга улэлиирин сагана, харчыны харыстыылларын курдук харыстаабат буолбуттара. Баар харчыны барытын ыьан кэбиьэллэрэ. Ол курдук билигин эмиэ бэйэлэригэр туохтан да аккаастаммакка маанытык олорбуттара. Ол да иьин харчы буттэгэ буолуо.
        Харчылара буппут дьон хайыахтара баарай... Урукку кыдьыктарын киллэрэн, арыгыларын атыылаан киирэн барбыттара. Клеопатра теье даганы Танарага андагайдар, андагарын толорботого. "Ол уеьээ баар Танаралара баар эрэ, суох эрэ. Ким да харахтаан кербетех Танаратыгар того мин итэгэйиэхтээхпиний..." - диэн уоскутуммута. Кырдьык кини Танара баара буоллар, арыгыны айыа суога этэ диэн саныыра. Теттеру арыгы атыылыыр буолуохтарыттан ыла, эмиэ буоларын курдук кинилэргэ уп-харчы кутуллан барбыта. Бу сырыыга ессе элбэх харчыны киллэрэллэрэ. Урукку курдук, арыгыны харчытыгар эрэ биэрбэккэлэр, аны иьэр дьоннор арыгыны малга эбэтэр эккэ туттарар буолбуттара. Ол малы, эти Салгыновтар куоракка киллэрэн атыылыыллара. "Хата ессе барыстаах ньыманы буллубут", - диэн истэригэр уерсэллэрэ. Онтон арыгыьыт дьон эрэйдээхтэр, бутэьик малларын, телевизордарын, магнитофоннарын, кыьын кыстыыр эттэрин ууран туран арыгы атыылаьаллара.
        Нэьилиэк дьоно Салгыновтары уегэн-уегэн кэлин салганнар уехпэт да буолан бардылар. Буолуохтаагын курдук, кинилэр куруутун арыгыны атыылыахтаахтарын курдук да санаан бардылар.
        - Дьэ, Салгыновтары тохтото сатаан бараммыт, кыайан тохтоппот буоллубут. Баьылыкпытыгар эрэммиппит баара, тугу да сатаан быьаарбата, - дэьэллэрэ.
        - Туохтан да куттаммат буолбут ыал... Дьон тылыттан да куттаныа эбиттэр. Бу сиргэ туохтаагар да куустээх диэн дьон тыла буолар, - дэьэллэрэ сорохтор.
        Багар тойоммут Сэмиэн Сэмиэнэбис, тохтотутуо диэннэр баран унсэ сатыыллара даганы, тойонноро онно харагын симэрэ. Куруутун "быьаарсыам", - диирэ даганы тугу да быьаарсыбытын кербетехтере. Нэьилиэк олохтоохторо устунан тойонноругар кэлэйэн да барбыттара. "Халтай киниэхэ куоластаабыппыт. Туох да туьалаагы норуотугар онорбото. Ити биир кыра дьыаланы кыайан быьаарбат, мелтех киьи эбит", - диэн хомойор хагыс тыллара иьиллээччи.
        Биир киэьээ, Салгыновтар ааннарын кэлэн тыастаахтык тонсуйбуттара. Тонсуйалларыттан сэрэйдэххэ, дьахтар тонсуйар курдуга. Иьээччи дьахталлар даганы, тууннэри-кунустэри бу дьиэгэ элбэхтэ сыбыытыыллара. "Хайа сордоох кэлэн арыгы ылаары гыннагай", - диэн саныы-саныы, Клеопатра аанын арыйбыта. Кербутэ - Марыына турар эбит. Сирэйиттэн кердеххе орто холуочук курдуга.
        - Хайа, бу того кэллин? Эмиэ кырбыы кэллин дуо? - диэн Клеопатра себулээбэхтик туттан туран ыйыппыта.
        - Клеопатра, миигин бырастыы гын. Ити ааспыкка алгас быьыыламмыппын, - диэн Марыына кэмсинэн кэп туоммута.
        - Бырастыы гынаммын хайыамый. Чэ, эт, того кэллин? Анардас бырастыы эрэ кердеье кэлбэтэгин чахчы...
        Марыына уеьээ тыыммыта. Тыыммытыгар айагыттан арыгы сыта кэлэр этэ.
        - Клеопатра, миэхэ биир водката агал эрэ, - диэн Марыына кердеспутэ.
        - Харчылааххын дуо? Харчылаах буоллаххына буочука да арыгыны биэриэгим.
        Марыына арыгыны теьеге атыылыылларын билэр этэ. Сонун сиэбиттэн кумаламмыт харчыны ороон утары ууммута. Клеопатра киниэхэ туох да саната суох, биир бытыылканы биэрэн ыыппыта.
        Ол кунтэн ыла Марыына манна Салгыновтартан кэлэн арыгы ылара элбээбитэ. Урут арыгыны улаханнык испэт дьахтар, кыралаан иьээччи буолан эрэрэ сэрэйиллэр этэ. Онтон сотору буолан баран нэьилиэк устун сурах таргаммыта: "Марыыналаах Болуодьа Уйбаныаптар арыгыьыт буолбуттар. Тууннэри-кунустэри арыгылаан илэ сылдьаллар. Оголоро эрэйдээхтэр иьээччи тереппуттэрдээх буоланнар эрэй бегену керен эрэллэр..." - дэспиттэрэ. Салгыновтар ону истэннэр тугу даганы санарбат этилэр. Тугу санарыахтарай, Уйбаныаптар иьээччи буолбуттарыгар кинилэр "енелере" угус буоллага. "Хата атыылаьааччыларбыт элбээн эрэллэр", - диэн истэригэр уерсэр курдуктара.

    1
  • .
    7 декабря 2018  

    Салгыыытын кэтэьэбин

    0
  • Маайа
    7 декабря 2018  

    Уоай

    0
  • Сардаана
    7 декабря 2018  

    Салгыытын куутэбит.

    0
  • СГА
    8 декабря 2018  

    Туох айылаах эмп курдук

    0
  • Виктория
    8 декабря 2018  

    Оо аргьт болбт дии

    0
  • Мария
    12 декабря 2018  

    Наьаа уьаата ди

    0
  • Ждун
    12 декабря 2018  

    Пахай сорогун хаьан суруйагын?

    0
  • Нана
    12 декабря 2018  

    Хас сырыы аайы сутэ сутэ суруйар ди

    0
  • С Г А
    13 декабря 2018  

    Эчи, умна умна ааҕар туһата суох, суруйбат буоллаххына суруйума,айа

    0
  • Аа5ааччы
    13 декабря 2018  

    Оннук ээ, умна умна аа5ар астыга суох

    0
  • Вика
    13 декабря 2018  

    Устунан оьургэнээьиннээх ин да суруйбат болахына суруйума ин да face with tears of joy

    0
  • Бээ
    15 декабря 2018  

    киһини мээнэ-мээнэ үөҕүмэҥ эрэ,билиҥҥи үйэҕэ бириэмэ да кырыымчык буолар.Солото суох буолуо.

    1
  • xampax
    15 декабря 2018  

    Каролина Точкатыттан аьыы сытара буолуо...

    0
  • Магри
    16 декабря 2018  

    Бу эрдэ суруйбута буотах да?

    0
  • engaged
    16 декабря 2018  

    Бу буппут кэпсээн буотах дуо

    0
  • Ыт Ьааска
    17 декабря 2018  

    суеьу курдук ыт абастарай да ситэри суруйбат эрээри то5о са5алыыбыт баача дьахтарга дылы гандоннар

    0
  • Инна
    19 декабря 2018  

    Ыт бааска дьэ кырдьык ыт киһитинэҕин бһлаах...

    0
  • Данакс
    19 декабря 2018  

    Хайа, киьибит сюттэ дуу.

    0
  • Анна2
    20 декабря 2018  

    Туох ааттаах интрига онордо, суруйан иьиэгин дуу?

    0
  • Аида
    22 декабря 2018  

    Привет. Наьаа учугэй уерэтэр такайар стиллээх кэпсээн эбит. Автор тиьэгэр тиэрдэрин буоллар олус бэрт буолуо этэ, редакцияланыан да сеп диэн сыаналыыбын.

    0
  • Григорий 1977
    24 декабря 2018  

    Ыт Ьааска сепке эпит ду тугуй ду face with tears of joyface with tears of joyface with tears of joy

    0
  • Анна2
    28 декабря 2018  

    Ыт Бааска сепке эппиккинface with tears of joyface with tears of joyface with tears of joy

    0
  • Аа5ааччы
    31 декабря 2018  

    Суттэ

    0
  • Айсен Кириллин
    1 января  

    Клеопатра Марыына аргы ыла кэлбитигэр, урукку подругам диэн санаабакка, саатар эрэ ыллын диэн Икки буокканы бук сыанага атыылаан баран киирэн утуйда. Сарсыарда туран ынахтарын хомуйа сылдьан хонууга киьи охто сытарын керде. Тиийбитэ Марыына айагын атан баран,хотуотугар харан елен сытар эбит.

    0
  • .
    1 января  

    Сымыйаннан айыман эрэ!

    0
  • Кристина
    6 января  

    Салҕыыта суох дуо

    0
  • Маайа
    7 января  

    Салгыытын куутэбит

    0
  • 1234567
    8 января  

    Маайа ,күүтүмэ,киһибит суруйан бүппүт үһү

    0
  • Егор
    11 января  

    Айсен Кириллин кэпсээҥҥин итиччэ суруйан баран тиһэҕэр тириэрдиэ эбиккин дии, тугунан түмүктэнэрэ киһини долгутар кэпсээн...

    0
  • пороро
    29 января  

    айсен кириллин, чэ кытаат ватсапка эдьийбэр ыыппытым бутьигэ суох чтои

    0
  • Ааҕааччы
    3 февраля  

    ,Олоххо баары суруйбут.Маладьыас туох да сыыс тыла суох суруллубут.Аныгы дэриэбинэ олоҕо.

    0
  • Ыт Ьааска
    5 февраля  

    Айсен Кириллин улахан дьиннээх суеьу эбиккин эмэьэ уенэ!

    0
  • SR17
    6 февраля  

    Билбэт эрээри дьону мээнэ үөҕүмэҥ,баҕар ыалларын суруйбутун боппуттара ,быардаабыттара буолуо.Туох эрэ биричиинэлээх буолан суруйбат.Иччэ суруйан испит киһи суруйуохтаах этэ.

    0
  • Семира
    12 февраля  

    Салҕыыта

    0
  • 123
    16 февраля  

    Наьаа ыарахан кэпсээн. Салгыыта суруллара буоллар. Салгыновтар туох дьылгаланаллара интириэьиргэтэр

    0
  • Бэллээски6
    17 февраля  

    Оо баччаанна диэри суруллан бутэ илик да?crying face

    0
  • ...
    19 апреля  

    Продолжение?

    0
  • ext_fb_154791172212892P5f7k
    20 апреля  

    Салгыыта суох дуо

    0
  • VeRoOn
    24 апреля  

    ооо флэч... таах себе ааган сагалаабыппын. Аны аллараа туьэн бэрибиэркэлиэххэ надо эбит, ьамбал...ситэри суруллубут ду суох ду...

    0
Ответ на тему: Сана кэпсээн. "Дьон тыла".
Введите код с картинки*:  Кликните на картинку, чтобы обновить код
grinning face grinning face with smiling eyes face with tears of joy smiling face with open mouth smiling face with open mouth and smiling eyes smiling face with open mouth and cold sweat smiling face with open mouth and tightly-closed eyes smiling face with halo smiling face with horns winking face smiling face with smiling eyes face savouring delicious food relieved face smiling face with heart-shaped eyes smiling face with sunglasses smirking face neutral face expressionless face unamused face face with cold sweat pensive face confused face confounded face kissing face face throwing a kiss kissing face with smiling eyes kissing face with closed eyes face with stuck-out tongue face with stuck-out tongue and winking eye face with stuck-out tongue and tightly-closed eyes disappointed face angry face pouting face crying face persevering face face with look of triumph disappointed but relieved face frowning face with open mouth anguished face fearful face weary face sleepy face tired face grimacing face loudly crying face face with open mouth face with open mouth and cold sweat face screaming in fear astonished face flushed face sleeping face dizzy face face without mouth face with medical mask face with no good gesture face with ok gesture person bowing deeply person with folded hands raised fist raised hand victory hand white up pointing index fisted hand sign waving hand sign ok hand sign thumbs up sign thumbs down sign clapping hands sign open hands sign flexed biceps
  
Обратная связь
Предложения и замечания